Müdür

SINIRLI SORUMLU............................. TARIMSAL

KALKINMA KOOPERATİFİ ANASÖZLEŞMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KURULUŞ VE AMAÇ

KURULUŞ:

Madde 1- Bu anasözleşme hükümlerini kabul ederek ortaklığa gi­ren ve girecek olan gerçek ve kamu tüzel kişileri arasında değişir ortaklı değişir sermayeli sınırlı sorumlu tarımsal kalkınma kooperatifi kurulmuş­tur.

Madde 2- Kooperatifin adı sınırlı sorumlu........................................Tarımsal Kalkınma Kooperatifidir.

SÜRE:                    

Madde 3- Kooperatifin süresi 49 yıldır. Bu süre genel kurul kararı ile uzatılabilir.

YÖNETİM MERKEZİ VE ÇALIŞMA BÖLGESİ:

Madde 4- Kooperatifin yönetim merkezi ................................................................... ili ....................................... ilçesi .......................................................................... dir.

Madde 5- Kooperatifin çalışma bölgesi ................................................................................ ............................................................................. köyü/köyleridir.

AMAÇ:

Madde 6- Kooperatifin amacı:

a) Ortakların her türlü bitkisel, hayvancılık, ormancıhk konuların­daki istihsalini geliştirmek ve ihtiyaçları ile ilgili temin, tedarik, işletme, pazarlama, değerlendirme faaliyetlerinde bulunmak,

b) Ortakların ekonomik ve sosyal yönden gelişmelerine yardımcı ol­mak, iş sahası temin etmek,

c) Ortakların ekonomik gücünü arttırmak için tabii kaynaklardan faydalanmak, el ve ev sanatları ile tarımsal sanayinin gelişmesine sağlayı­cı tedbirler almaktır.

ÇALIŞMA KONULARI:

Madde 7- Kooperatif, kuruluş amacına uygun olarak aşağıda belir­tilen konularda gerekli gördüklerini seçer.

a) Tarımda her türlü verimliliği artırıcı tedbirleri almak,

b) Bitki, hayvan, orman, su, arıcılık, meyvecilik, bağcılık, sebzeci­lik, çiçekçilik ve diğer ürünlerin rantabl bir şekilde yetiştirilmesi ile ilgi­li her türlü teknik faaliyetlerde bulunmak.

c) Ortaklarının her türlü ürün ve mamüllerinin kalitesini yükseltecek tedbirleri almak, hastalık ve haşerelerle mücadele yapmak ve yaptırmak,

d) Ortaklarının üretimle ilgili araç, gereç ve diğer tarımsal girdi ih­tiyaçlarını temin etmek,

e) Bitkisel ve hayvansal mahsülleri değerlendirme, işleme, muhafa­za ve pazarlama ile ilgili her türlü fonksiyonları yerine getirmek için ge­rekli çalışmaları yapmak, yaptırmak

f) Her çeşit orman ürününün istihsal, imal, nakil, depolama ve istif işlerinin yapılmasında ortaklarına yardımcı olmak veya bu işleri yapmak, orman idaresince verilecek asli ve tali orman ve orman artıklarını değer­lendirmek, Orman Kanunu ve.ilgili mevzuata göre ortaklarına ormanda iş sağlamak, kredi vermek, özel ağaçlandırma yapmak, yaptırmak,

g) Çay ziraatında verimliliği artırmak amacıyla ilgili kuruluşlarla iş­birliği yapmak,

h) Tabii kaynaklardan faydalanmak, el ve küçük sanatlarla ilgili muhtelif çalışmalarda bulunmak ve bunların pazarlamasını sağlamak,

ı)  Ortakların finansman ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı ol­mak ve teslim ettikleri mal oranında ve kooperatifin mali imkanları ile orantılı avanslar vermek,

j)  Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile diğer bakanlıklar, teşekküller ve bankalar tarafından yapılacak teknik ve mali yardımların ortaklara intikalini sağlamak,

        k) Özel ve Resmi kuruluşlardan temin edilen kredi, hibe ve borç parayı gayeye uygun hizmetlerde kullanmak,

1) Kredi alınan banka, kurum ve kuruluşlara kooperatif tüzel kişili­ğine ait taşınır ve taşınmaz malları ipotek ettirmek ve ortakları adına ke­falette bulunmak,

m) Taşınmaz ve taşınır mallar, aynlar edinmek, yaptırmak veya ge­rektiğinde satmak, işletmeleri devralmak, kooperatifin yatırımları için ge­rekli tesislerin yapılmasına karar vermek,

n) Kooperatifin ithalat ve ihracatla ilgili işlemlerini yapmak veya yaptırmak,

o) Bina, arazi, arsa vb. alım ve satımı ile kooperatifin mülkiyeti ve tasarrufunda bulunan makina, alet ve malzemeyi kira karşılığı her türlü tarımsal işlerde kullandırmak, bunların bakım ve onarımını sağlamak,

p) İşletme araçları, canlı, cansız demirbaşlarla, ortakların gıda mad­deleri, ev ve giyim eşyası, yakıt ve akaryakıtlarının alım ve satımını yap­mak ve bayiliğini almak,

r)  Ortaklara her türlü sigorta hizmetlerinin sağlanmasında aracılık etmek,

s) Kooperatif çalışmaları ile ilgili kiralama işlerini yapmak.

İKİNCİ BÖLÜM

ORTAKLIK İŞLERİ

     ORTAKLIK:

Madde 8- Kooperatifin kuruluşundaki ortak sayısı en az 15 kişidir.

         Çalışma bölgesi içine girmesi mümkün, üretim ve geçim kaynakları bakımından aynı veya benzer nitelikte olan, aralarında ortak fayda ve hizmet ilişkileri kurulabilen yerleşim merkezlerinde oturanlardan ortak alınır.

    ORTAKLIĞA GİRME ŞARTLARI VE EK ÖDEMELER:

Madde 9- Aşağıdaki şartları haiz ve bu şartları yerine getiren mede­ni haklarını kullanma yeterliliğine sahip gerçek kişilerle, kamu tüzel kişi­leri kooperatife ortak olabilir.

a) Türk vatandaşı olmak,

b) 5.Maddede belirtilen çalışma bölgesi içinde en az bir yıl ikamet etmiş olmak,

c) Aynı bölgede başka bir tarımsal kalkınma kooperatifinin ortağı olmamak,

d) Kooperatifin çalışma konularına giren konularda ticaret ve komisyonculuk yapmamak,

e) Kuruluşta bu anasözleşmeyi imzalamış olmak veya sonradan ko­operatife girişte bu anasözleşme hükümlerini bütün hak ve ödevleri ile birlikte kabul ettiğine dair bir ortaklık dilekçesi vermiş olmak,

t)  Ortaklık için taahhüt ettiği paranın en az l/4’ünü peşin olarak ödemek.

Madde 10- Kooperatif, ortaklarına kendi varlığının dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyorsa bu halde ortak olmak isteğinde bulunan kişi bu yükümlülüklerini açıkça yazılı olarak bildirdiği takdirde değer taşır.

BAŞVURMA ŞEKLİ VE ORTAKLIĞA KABUL

Madde 11- Ortaklığa alınmak için anasözleşme hükümlerinin kabul edildiğini gösteren bir ortaklık dilekçesi düzenleyerek yönetim kurulu başkanlığına başvurmak gerekir. Yönetim kurulu giriş isteğinde bulunan­ların anazösleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırarak uygun görülenlerin ortaklık dilekçesine kabul kararını yazar. Giriş istekleri en çok bir ay içerisinde cevaplandırılır.

Yönetim kurulunun kabul kararı karar defterine geçirilir. Ortağın ta­ahhüt ettiği nakli sermaye payının l/4’ünün karşılığı olan miktar tahsil edilir. Girişte ortaklık vecibesini yerine getirmeyenlerin ortaklık hakkı doğmaz.

     GÖREV VEYA HİZMET İLE TAŞINMAZ MAL VE İŞLETME KARŞILIĞI ORTAKLIK:

Madde 12- Kooperatife bir görev veya hizmetin yerine getirilme­sinde, ortaklığa alınmasında fayda umulan kişiler, ilgililerin yazılı isteği, yönetim kurulunun teklifi ve genel kurulun onayı ile ortaklığa alınabilir. Bu görev veya hizmetin sona ermesi ile ortaklık sıfatı kalkar. Ancak or­tağın isteği ve genel kurulun kabulü ile ortaklığa devam edebilir.Bu şekil­de alınacak ortakların ortaklık niteliklerini taşıması şarttır.

Madde 13- Yönetim kurulunun teklifi ve genel kurulun kararı ile bir taşınmaz malın mülkiyeti veya işletmenin üçüncü şahıslara devir ve­ya taşınmaz malın mülkiyetine bağlı hakların kullanılmasını devretmek suretiyle ortak olmak isteyen kişiler ortaklığa alınabilir. Bu gibi hallerde, temliki ile ortaklık sıfatı, başka hiçbir muameleye gerek kalmaksızın ye­ni sahibine veya işletmeyi alana geçer. Taşınmaz malın devri ile ortaklı­ğın intikal edeceği hususundaki hükmün üçüncü şahıslara karşı geçerli ol­ması için tapu siciline şerh verilmesi gerekir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ORTAKLARIN HAK VE GÖREVLERİ

     ORTAKLARIN GÖREVLERİ:

Madde 14- Ortakların görevleri şunlardır:

a) İlgili kanunlar, ana sözleşme ve yönetmelik hükümlerine uymak,

b) Kooperatifin çıkarlarına ve alınan kararlara aykırı davranışlarda bulunmamak, kooperatifin bütün hizmetlerine yardımcı olmak.

c) Yüklendiği ortaklık paylarını, varsa ek ödemelerini, kredi ve avanslardan doğan ve vadesi gelen borcunu zamanında ödemek,

d) Kooperatif toplantıları ve kooperatif tesislerinde siyasi faaliyette bulunmamak,. kooperatifi siyasi görüş ve amaçlarına hiçbir şekilde alet et­memek ve ettirmemek,

e) Kooperatife olan her türlü vecibelerini yerine getirmek,

t)  Finansman müesseselerinden kooperatif adına ortakların müteselsil kefaletiyle kredi alınması sonucunda bu teşekküllere karşı doğan borçla­rın yerine getirilmesinde payına düşeni zamanında yerine getirmek,

ORTAKLARIN HAKLARI:

      Madde 15- Ortakların hakları şunlardır:

a)  Genel kurul toplantısına katılmak,

b)  Genel kurul toplantılarından önce bilanço, gelir gider hesapları yıllık çalışma raporu ve kooperatifin bir yıl sonra yapacağı çalışmaya ait iş programlarını incelemek, denetçilerin yaptığı denetimlere ait sonuçları yazılı olarak istemek,

c)  Gerektiğinde ilgili makamlara başvurarak görev ve hakları ile il­gili konularda yardımcı olunmasını istemek,

d)  Kanun ve anasözleşmede yazılı her türlü haklardan faydalanmak,

e)  Gerektiğinde, yönetim kurulunun kararlarına karşı deneticilere, genel kurul kararlarına karşı da yargı organlarına itiraz hakkını kullan­mak,

            f) Kooperatif hakkında bilgi edinmek.

ORTAKLARIN HAKLARINI KULLANMA ŞEKLİ:

Madde 16- Ortakların haklarını kullanma şekilleri:

a) Ortakların eşit oldukları hakları (oy kullanmak, iptal davası aç­mak, gelir-gider farkı almak gibi) aleyhinde değişiklik yapılamaz.

b) Ortaklar, Kooperatif faaliyetleri ve yönetim kurulu üyeleri hak­kında denetçilere her zaman baş vurabilirler.

c) Her ortak kendi isteği ile kooperatiften çıkabilir, ancak temsil yo­lu ile kooperatiften çıkamaz. Çıkma isteği yönetim kurulunca karara bağ­landığı andan itibaren ortakların çıkması kabul edilmiş sayılır. Yönetim kurulu ana sözleşmeye uygun olarak yapılacak isteğe rağmen bir ortağın kooperatiften istifasını kabulden kaçınacak olursa, ortak çıkma dileğini noter aracılığı ile kooperatife bildirir. Bildiri tarihinden itibaren çıkma gerçekleşir.

d) Kooperatif ortaklarından herhangi birisi, genel kurulda tesbit et­tiği usulsüzlüklere genel kurulda itiraz edebileceği gibi itirazını genel ku­rul tutanağına da yazdırabilir.

ORTAKLIĞIN SONA ERME ŞEKLİ:

Madde 17- Ortaklık aşağıdaki hallerde sona erer,

a) Anasözleşmenin 9. maddesinde kayıtlı şartların yitirilmesi,

b) Ortağın çıkması isteğinin kabulü,

c) Ortağın ölümü,

d) Ortaklığın devredilmesi,

e) Ortağın ikametini kooperatifin çalışma alanı dışına taşıması,

f) Ortaklıktan çıkarılma kararının verilmesi.

ORTAĞIN ÇIKMA İSTEĞİNİN KUBULU:

Madde 18- Ortakların çıkma isteği yönetim kuruluna yazılı olarak yapılır. Ortaklıktan çıkma isteği hesap senesi sonundan 6 ay önce yapıldığı zaman dikkate alınır.

Ortağın, ortaklıktan çıkması kooperatifin varlığını tehlikeye düşürebilecek nitelik taşıması halinde yönetim kurulu belirli bir tazminatın ödenmesini isteyebilir. Genel kurulun tasfiyeye karar verdiği tarihten 6 ay öncesine kadarki zaman içerisinde çıkma isteğinde bulunan ortakların bu istekleri dikkate alınmaz.

ORTAĞIN ÖLÜMÜ VE ORTAKLIĞIN DEVRİ:

Madde 19- Ortağın ölümü halinde ortaklık kanuni mirasçılarına geçer. Mirasçılar aralarında anlaşarak paylarını içlerinden birine devrim is­teyebilir. Bu durumda ölen ortakların hakları da aynen devredilmiş olur. Ölen ortakların mirasçıları ayrılmak istedikleri zaman hesaplaşmada ödeme önceliğinden faydalanırlar.

ORTAKLIK PAYLARININ DEVRİ:

Madde 20: Ortaklık payları, yönetim kurulu tarafından onaylanmak şartı ile ortak olmayan ve yeterli ödeme gücüne ve ortaklık şartlarına sa­hip olan gerçek ve tüzel kişilere devredilebilir. Anlaşan kişiler arasında düzenlenen temlik senedi bir dilekçe ile yönetim kurulu başkanlığına sunulur. Buna olumlu cevap verildiği ve devralanın ortaklık defteri ile ilgi­li işlemleri tamamlandığı tarihten itibaren ortaklık paylan devredilmiş sayılır.

 

ORTAKLIKTAN ÇIKARILMA KARARININ VERİLMESİ VE İTİRAZ:

Madde 21- Ortaklıktan çıkarılma şartları;

a) Ortak alınmış kimsenin ortak şartlarına sahip olmadığı kooperatife girdikten sonra meydana çıkmış bulunanlar,

b) Kooperatifçe kendisine verilen her çeşit üretim ve tüketim mad­delerini yapılan ihtara rağmen veriliş amacı dışında kullananlar, başkasına devredenler veya satanlar,

c) Üç defa arka arkaya genel kurul toplantısına katılmayanlar,

d) 14’ üncü maddede belirtilen görevleri yerine getirmeyenler,

Ortaklıktan çıkarıldıktan sonra tekrar ortaklığa alınanlar, ikinci defa ortaklıktan çıkarıldıkları zaman tekrar alınma haklarını kaybeder.

Madde 22- Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kukulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir.

Ortaklar ana sözleşmede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarı­lamaz.

Kooperatiften çıkarma gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defte­rine ve ortaklar defterine işlenir. Yönetim kurulunun kendi hakkında çı­karılma kararı aldığı ortak genel kurulun bu konuyla ilgili olarak alacağı kararda oyunu kullanamaz, ancak, karşı görüşünü genel kurul tutanağına geçirtir.

Çıkarılma kararının onaylı örneği, çıkarılan ortağa on gün içinde tebliğ edilmek üzere notere verilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üçay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna no­ter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edilmediği zaman yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz dava­sı açılanıaz. Ortak hakkında genel kurulca verilecek karara karşı ortağın itirazı davası hakkı saklıdır.

Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurarak itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir.

Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların, ortaklık hak ve yükümlülükleri çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.

     KOOPERATİFTEN ÇIKAN veya ÇIKARILAN ORTAKLARLA HESAPLAŞMA SÜRESİ ve YÜKÜMLÜLÜK:

Madde 23- Çıkan ve çıkarılan ortakların kendilerinin veya mirasçılarının kooperatifin yedek akçeleri, malları üzerinde hiç bir hakları yok­tur. Mevcut olan haklar ise, ortağın ayrıldığı yıl sonu bilançosuna göre hesaplanır. Ortağın ayrılmasıyla kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecek bir durumun mevcut olması halinde kooperatifin tazminat isteme hakkı saklıdır.

Çıkan ve çıkarılan ortaklara yapılacak iade ve ödemeler kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecek nitelik taşıyorsa, iade ve ödemeler süre­si genel kurulca 3 yılı aşmamak üzere geciktirilebilir. Çıkan veya çıkarılan ortaklar ile mirasçıların alacak ve hakları bunları isteyebilecekleri günden itibaren 5 yıllık süre sonunda zaman aşımına uğrar.

Kooperatiften çıkan, çıkarılan ve ölen ortakları, ortaklık zamanlarına ait zararlardan dolayı sorumlulukları ayrıldıktan yıla ait bilançonun genel kurulca kabulünden başlayarak iki bilanço yılı devam eder. Çıkan veya çıkarılan ortaklar tarafından o güne kadar gerek sermaye payı olarak ve gerekse mevduat olarak kooperatife yatırılmış bulunan paralar, tahakkuk eden zarar karşılığı düşüldükten sonra faizsiz olarak ilgililere geri verilir.

Madde 24- Çıkan ve çıkarılanlara yapılacak ödemeler toplamı, ödenmiş kooperatif sermayesinin tutarının l/10’unun geçmez. Bu miktarı geçen ödemeler ertesi yıla aktarılır. Bu aktarmalar ortak alacağının 5 yıllık zamanaşımı süresine kadar bekletilemez. Çıkarılanlara yapılacak ödemenin sırası ölenlere ve ayrılanlara ait ödemelerden sonra başlar.

ORTAKLIĞA TEKRAR ALINMA ŞARTLARI

Madde 25- Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların ayrılma sebepleri ortadan kalkınca kooperatife tekrar alınmalarında 9’uncu maddedeki kooperatife giriş işlemleri uygulanır.

Çıkarılan ortakların tekrar kooperatif ortaklığına kabul edilmeleri konusundaki yazılı istekleri ile toplanacak genel kurul onayına sunulur. Genel kurulca kabulünden sonra ortaklık işlemleri tamamlanarak ortaklığa kabul edilmiş olur. Çıkan ve çıkarılan ortak yeniden ortaklığa kabul edildiğinde evvelce kooperatife ödediği paralan geri almışsa bu parayı tekrar ödemek zorundadır.

ORTAKLIK SENEDİ

Madde 26- Her ortağın üyelik haklarının ada yazılı ortaklık senedi ile temsil olunması şarttır. Bu senede kooperatifin ünvanı, senet sahibinin adı ve soyadı, iş ve ev adresi, kooperatife giriş tarihi yazıhr. Bu senet kooperatifi temsile yetkisi olan kimseler ve ortak tarafından imzalanır. Ortaklığın yatırdığı veya çektiği paralar tarih sırası ile kaydedilir. Bu kayıtlar kooperatifin ödediği paralara ait ise ortak imza eder. İmzalı ortak se­nedi makbuz hükmündedir. Ortaklık senetleri kıymetli evrak niteliğinde olmayıp sadece ortağa ait bir vesika hükmündedir.

ORTAKLIK PAYLARI, ŞAHSİ ALACAKLILAR:

Madde 27- Kooperatife giren her şahsın en az 100 ortaklık payı alması gereklidir. Bir ortak en çok beşbin payı geçmemek üzere istediği miktarda sermaye payına sahip olabilir. Bir ortaklık payının değeri 100.000 Türk Lirasıdır. Bir kaç pay bir ortaklık senedinde gösterilebilir. Önceden alınması taahhüt edilen pay miktarı tamamen ödenmedikçe pay artırılması yapılamaz.

Madde 28- Bir ortağın şahsi alacaklıları, ancak ortağa ait faiz ve ge­lir-gider farklarından hissesine düşen miktarı ve kooperatifin dağılmasın­da ona ödenecek payı haczettirebilir.

SERMAYE:

Madde 29- Kooperatifin sermayesi değişilebilir olup, ortakların taahhüt ettikleri ortaklık payları tutarından ibarettir. Kooperatif sermayesinin en az haddi .........................dir. Bunun 1/4’ü olan ................................................................nın kuruluşta peşin ödenmesi gerekir.

PAYLARIN ÖDENME ŞEKLİ:

Madde 30- Ortaklar, yüklendikleri nakdi sermayenin 1/4’ünü ilk gi­rişte peşin, geri kalanını da en geç 2 yılda ve eşit taksitlerle ödemek zorundadırlar.

Madde 31- Kooperatif, genel kurulca kabul edilecek ayn nevinden sermaye karşılığı ile de ortak kabul edebilir. Ayrıca kendisi mevcut bir işletmeyi veya aynları tüzel kişi adına devralabilir.

DEĞER BİÇME, BİLİRKİŞİ:

Madde 32- Aynların değerinin tespiti kurucular tarafından toplantıya çağırılacak ilk genel kurulda ortak adedinin 2/3’ünü temsil eden ortakların çoğunluğu ile seçilecek bilir kişi tarafından yapılır. Kuruluştan sonra girecek ortakların ayn nevinden sermaye koymaları halinde değer tespiti için yapılacak genel kurulu, yönetim kurulu toplantıya çağırır. Ortakların 2/3’ünün toplanması mümkün olmayan hallerde bilirkişinin seçimi Sulh Hukuk Mahkemesinden istenir. Seçilen bilirkişi veya bilirkişiler tarafından verilen rapora ayn nevinden sermaye koyan kimseler tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde Mahalli Sulh Hukuk Mahkemesine itiraz edebilir. Mahkemenin vereceği karar kesindir.

          KARAR NİSABI, RAPORLARIN KABULU:

          Madde 33- 32’inci madde gereğince atanan bilirkişi, gereken raporları düzenleyip verdikten sonra yapılacak genel kurul toplantısında konu görüşülür. Çağrı ilanlarına bilirkişi raporunun bir örneği eklenir.

          Ortak sayısının en az yarısının genel kurul toplantısında bulunması şartı ile bilirkişi raporları okunup, incelendikten ve gereğinde ayn nevinden sermaye koyan kimselerin ve devralınacak işletmenin veya aynların sahibinin açıklamaları dinlendikten sonra değerlerinin aynen kabul veya reddine yahut ilgililerin muafakatı ile değerlendirilmesine çoğunlukla karar verilir.

          HAK VE VECİBELERDE EŞİTLİK:

          Madde 34- Ortaklar bu anasözleşmenin kabul ettiği esasları içinde hak ve vecibelerde eşittirler.

          BİLGİ EDİNMEK HAKKI, BİLANÇO

          Madde 35- Yönetim kurulunun gelir-gider farklarının dağıtım şekli hakkındaki tekliflerin ihtiva eden yıllık çalışma raporu ile bilanço ve denetçilerin 90’ncı madde hükümlerine uygun olarak düzenleyecekleri rapor genel kurulun yıllık toplantısından en az 15 gün öncesinden başlayarak bir yıl süre ile kooperatif merkezinde ortakların incelenmesine hazır tutulur. Talep eden ortaklara bilanço ve gelir-gider farkı hesaplarının bir suretinin verilmesi gerekir. Ortakların bilgi edinmek hakkı kooperatif organlarından birinin karan ile yok edilemez veya sınırlandırılamaz.

          TİCARİ DEFTERLER VE SIR SAKLAMA:

          Madde 36- Kooperatifin ticari defter ve belgeleri ile ilgili konularının incelenmesi genel kurulun açık bir izni veya yönetim kurulunun ka­ran ile olur. İncelenmesine izin verilen defter ve belgelerden öğrenilecek sırlar hariç olmak üzere hiç bir ortak kooperatif iş sırlarını öğrenmeye yetkili değildir. Her ortak ne şekilde olursa olsun öğrenmiş olduğu koopera­tife ait iş sırlarını sonradan ortaklık haklarını kaybetmiş olsa dahi daima gizli tutmak zorundadır. Bu mecburiyete uymayan ortak meydana gelecek zararlardan kooperatife karşı sorumlu olduğu gibi kooperatifin şikayeti üzerine herhangi bir zarar umulmasa dahi bir yıla kadar hapis veya 15.000 Türk lirasından 300.000 Türk lirasına kadar ağır para cezasıyla veya her ikisiyle birlikte cezalandırılır.

GENEL KURUL TOPLANTILARINA KATILMA HAKKI:

Madde 37- Genel kurul toplantısına katılmak için;

Genel kurul toplantı tarihinden itibaren en az 3 ay önce kooperatife ortak olmak şarttır.

SÜRE VE ORTAKLIĞIN DÜŞMESİ:

Madde 38- Kooperatif, sermaye yükümlerinden borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklardan elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlülüklerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymayan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmeyenle­rin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçların yok olmasını gerektirmez.

KOOPERATİFİN SORUMLULUĞU:

Madde 39- Kooperatif alacaklarına karşı mal varlığı ve ortaklarının sermaye yüklenmesinin 10 katı ve ek ödeme yükümleri ile sorumludur. Yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin kanuni sorumlulukları hakkındaki hükümler saklıdır.

ORTAKLARIN SORUMLULUĞU:

Madde 40- Kooperatif ortaklarının sorumluluğu, yüklenmiş oldukları sermaye paylarının 10 katı ve ek ödeme yükümleri ile sınırlıdır.

EK ODEME:

Madde 41- Bilanço açıklarını kapatmada kullanılmak üzere ortak­lardan ek ödemeler istenebilir. Ek ödemelerde her bir ortağın hissesine düşecek miktar genel kurul kararı ile sermayesi veya alış-veriş oranına göre hesaplanır. Ek ödemeler toplamı o yılın bilanço açığı miktarını geçemez.

          İFLAS HALİNDE USUL:

          Madde 42- Kooperatifin iflası halinde, iflas idaresi ortaklardan her birinin payına düşen borcun ödenmesini kendilerinden istedikleri zaman ortaklar bu borçlarını öderler. Aktif bakiyesi, pay cetvellerinin kesin olarak tespiti üzerine geri verilir. Ortakların birbirlerine rücu haklan saklıdır. Ortakların geçici olarak tespit olunan borçları ile pay cetveli aleyhine İcra ve İflas Kanunu’nun hükümlerine göre itiraz hakları vardır.

         KOOPERİFE YENİ GİREN ORTAKLARIN SORUMLULU­ĞU:

          Madde 43- Kooperatifin durumunu bilerek yeni giren ortak girişinden önce doğmuş olan borçlardan diğer ortaklar gibi sorumlu olur. Buna aykırı anlaşma hükümleri ile ortaklar arasındaki anlaşmalar üçüncü şahıslar hakkında hüküm ifade etmez.

          KOOPERATİFİN DAĞILMASINDAN SONRA SORUMLU­LUK:

          Madde 44- Kooperatifin dağılması halinde, dağılmanın Ticaret Siciline tescilinden başlayarak bir yıl içinde kooperatifin iflasının açılmasına karar verildiği takdirde ortaklar ek ödemelerle birlikte sorumludurlar.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

KOOPERATİFİN HESAPLARI

          GELİR-GİDER FARKLARI VE BÖLÜNMESİ:

          Madde 45- Kooperatif münhasıran ortakları ile işlem yapar. Ortak­larla işlem sonucu müsbet veya menfi gelir-gider farkları meydana gelir.

          Müsbet gelir-gider farkı, gayri safi hasıladan her türlü masraflar, faiz ve amortisman karşılıkları çıktıktan sonra kalan kısımdır. Bu miktardan vergiler ve geçen yıllara ait zararlar düşüldükten sonra geri kalan kısım aşağıdaki oranlar üzerinden bölünür.

          a) % 10 yedek akçeye;

         b) % 1 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı emrindeki Çiftçi ve Kooperatifçilik Tanıtma Eğitim ve Ödüllendirme Fonuna,

c) % 4 Yatırım ve geliştirme fonuna,

d) % 8 Sosyal hizmetler fonuna,

e) % 7 Birlik ve merkez birliğine yardım fonuna (Birlik ve merkez birliğine ortak olunması halinde)

f) % e 70 risturn (ortaklann işlemleri oranında dağıtılmak üzere) ayrılır.

Müsbet gelir-gider farkından, yönetim kurulu başkanı ve üyelerine pay ayrılmayacağı gibi, ortaklara sermaye üzerinden kazanç da verilemez. Ayrılan yedek akçeler, kooperatifin çalışma anında veya dağılmasında ortaklara dağıtılmaz.

Bir yıllık çalışma sonucu gelir-gider farkı menfi olduğu takdirde, açık yedek akçelerden ve bunların yeterli olmaması halinde ek ödemelerle veya ortak sermaye payları ile karşılanır. Menfi sonuçlar ortadan kal­dırılmadıkça, gelir-gider farkı dağıtımı yapılamaz.

KOOPERATİFİN FONLARI:

Madde 46- Yatırım ve geliştirme fonu, üretimi ve satışları artırıcı yönde yapılacak yatırımlarda kullanılır.

Kooperatifin girdiği birlik, kooperatif menfaati ile ilgili üretim ve satışları artırıcı yönde yatırımlar yapıyorsa, kooperatif genel kurul kararı ile birliğin konu ile ilgili yatırımlarında kullanılmak üzere bu fonun kısmen veya tamamen bu işte kullanılmasını karar altına alabilir.

Kooperatifler birliği ve merkez birliğine ayrılan fonun % 5’ i birlik hissesi olarak ödenir. % 2’ si birlik kanalıyla merkez birliğine gönderilir.

Kooperatif bölgesinde birlik yoksa veya birliğe girmemişse yukarıdaki, % 7 miktar kooperatifin yatırım ve geliştirme fonuna eklenir.

Kooperatif birliğe ortak olup ta, birlik merkez birliğine ortak değilse % 2 merkez birliği hissesi kooperatifin yatırım ve geliştirme fonuna eklenir.

Bakanlık Çiftçi ve Kooperatifçilik Tanıtma Eğitim ve Ödüllendirme Fonu olarak ayrılan % l’ler T.C. Ziraat Bankası Merkez Şubesi 30447/2743 no’lu hesaba yatırılır.

Madde 47- Sosyal hizmetler fonu, 45. maddede belirtilen oranda müsbet gelir-gider farkından ayrılacak orandan meydana gelir.

Madde 48- Sosyal hizmetler fonu, ortakların sosyal ve kültürel ihtiyaçları ile kooperatif memur ve işçileri için ölüm, sigorta veya yardımlaşma maksadıyla kullanılır.

Madde 49- Kamu tüzel kişileri ve gerçek kişilerce yatırını ve geliştirme amacı ile yapılacak her türlü yardımlar ve ortakların yatırım için yaptıkları bağışlar, yatırım ve geliştirme fonuna eklenir.

YEDEK AKÇELERİN KULLANILMASI:

Madde 50- 5072 Sayılı Kanunun l’nci maddesi uyarınca Devlet tahvillerine yatırılması mecburi olan kanuni yedek akçe ortaklara dağıtılmayıp bilanço sonucunda ortaya çıkacak menfi fiyat farkının kapatılmasında kullanılır.

Toplanacak yedek akçe miktarı kooperatif sermayesinin % 20’sini geçmez % 20’nin üzerinde olan yedek akçe miktarı yatırım ve geliştirme fonuna eklenir.

YEDEK AKÇELERİN DAĞITILMA DURUMU:

Madde 51- Kooperatifin dağıtılmasına karar verildiği zaman yedek akçelerin kooperatifin zararlarının karşılanmasında kullanılan miktardan artan kısmı kooperatifin bağlı olduğu birliğe devredilir. Yahut köyde kurulacak kooperatiflere devredilmek üzere köy sandığına yatırılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

KOOPERATİFİN ORGANLARI

1- Genel Kurul,

2- Yönetim Kurulu,

3- Denetçilerden,

meydana gelir.

          GENEL KURUL:

          YETKİ:

 Madde 52- Genel kurul bütün ortakları temsil eden en yetkili organdır. Genel kurul yetkilerinden aşağıda gösterilenleri devir ve terk edemez.

          a) Anasözleşmeyi değiştirmek,

          b) Yönetim kurulu üyeleri, denetçiler ve gerektiğinde tasfiye kuru­lunu seçmek,

         c) İşletme hesabıyla bilanço ve gerektiğinde gelir-gider farkının bölüşülmesi hakkında karar almak,

 d) Yönetim kurulu ve denetçileri ibra etmek,

           e) Kanun veya anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan konular

hakkında karar vermek,

          f) Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alına­cak garimenkulün niteliğini, yerine ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek,

 g) İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma usulünü belirlemek.

          GÖREV:

          Madde 53- Genel kurulun görevleri şunlardır:

         a) Ortaklar veya bağlı olduğu üst birlik temsilcileri arasında genel kurul başkanlık divanını seçmek,

          b) Bilanço, gelir-gider farkı hesapları ve yıllık çalışma raporlarını incelemek ve onaylamak,

         c) Yönetim kurulu ve denetçiler, gerektiğinde tasfiye kurulu ve or­takları tarafından yapılan teklifleri incelemek ve yerine getirilmesi uygun görülenlerin iş programına alınmasına ve uygulanmasına karar vermek,

         d) Yönetim kurulu ve denetçileri seçmek, hizmetini tamamlayan ku­ralları ibra etmek veya etmemek,

          e) Yönetim kurulu üyelerine ve denetçilere verilecek ücret, huzur hakkı ve yollukları belirlemek, yönetim kurulunca teklif edilen kooperatif personel kadrolarını, ücretlerini ve yolluklarını tesbit etmek.,

           f) Kooperatif anasözleşmesinde yapılan değişiklikleri kararlaştır­mak,

          g) Gerektiği takdirde yönetim kurulu ve denetçiler ile tasfiye kurulu üyelerinin işlerine son vermek,

          h) Kooperatifin başka bir kooperatifle birleşmesi, ayrılması kooperatifin dağılması, sürenin uzatılması hakkında karar vermek,

         ı) Kooperatifin, amacına uygun teşekküllerin kuruluşlarına katılınmasına karar vermek ve bunların yatırımlarına katılma payını belli etmek,

          j) Taşınmaz ve taşınır mallar, aynlar edinmek, yaptırmak veya ge­rektiğinde satmak, işletmeleri devralmak, kooperatifin yatırımları için gerekli tesislerin yapılmasına yetki vermek,

            GENEL KURUL TOPLANTILARI:

Madde 54- Genel Kurul;

          1- Kuruluş,

          2- Olağan,

          3- Olağanüstü olmak üzere 3 şekilde toplanır.

KURULUŞ GENEL KURUL TOPLANTISI:

Madde 55- Kuruluş genel kurulu, anasözleşmenin ilanından sonra en geç bir ay içerisinde kurucu ortaklardan birinin daveti üzerine toplanır.

          Toplantı tarihine kadar kaydedilmiş bütün ortaklar toplantıya katılma hakkına sahiptir.

          OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISI:

          Madde 56- Olağan genel kurul toplantısı, yönetim kurulunun daveti ile her yıl, hesap devresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren en geç 6 ay içinde yapılır.

          OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL TOPLANTISI VE ÇAĞRI:

          Madde 57- Olağanüstü genel kurul toplantısı, yönetim kurulu, denetçiler, ortağı olduğu üstbirlik ve tasfiye memurları tarafından toplantıya çağrılır.

          Ancak genel kurul yukarıda belirtildiği şekilde toplanamadığı takdirde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptir.

Madde 58- Dört ortaktan az olmamak kaydıyla ortak sayısının en az onda birinin isteği üzerine genel kurul toplantıya çağrılır. Toplantı talebinin haklı bir gerekçeye dayanması gerekir.

          Yönetim kurulu bu isteği 10 gün içinde yerine getirmediği takdirde toplantı talebinin haklı bir gerekçeye dayandığının bakanlıkça tesbiti halinde istek sahiplerinin müracatı üzerine veya doğrudan doğruya Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından genel kurul toplantıya çağırılabilir.

          Çağrılmadığı takdirde istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak genel kurulu bizzat toplantıya çağırma izni alabilirler.

          ŞEKİL VE GÜNDEM:

          Madde 59- Yönetim kurulu o yıla ait ilk genel kurul toplantısının yapılacağı tarihten 15 gün önce ortakların en kolay ve en emin şekilde haber almalarını sağlamak üzere mahalli örf ve adetlerin gerektirdiği duyurma usullerine göre toplantı çağrısı ve ilanını yapar. İlanda, çoğunluğun sağlanamaması halinde ikinci toplantının tarihi de belirlenir. Bu süre günden az 30 günden fazla olamaz. Bu çağrı yazılı olarak imza karşılığı da olabilir. Toplantı ilanım ihtiva eden yazıya gündemi de ekleyerek ilan ve toplantının başlama günü hariç 15 gün önceden kooperatifin kapısına; ortakların bulunduğu yerleşim merkezinin muhtarlık ilan yerine asılır. hanın yapıldığına dair düzenlenen tutanak mahalli muhtarlıkça onaylanır. Anasözleşmenin değiştirilmesi sözkonusu ise yapılacak ilanda değiştirilecek madde numaralarının yazılması ile yetinilir. İlanların bir örneği toplantıdan en az 15 gün evvel Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Mahalli Teşkilatına ve Mülki İdare Amirliğine gönderilir.

          Ayrıca, bakanlık temsilcisine ödenmek üzere bakanlıkça tesbit edilecek ücret maliye veznesine yatırılır.

          Dörtten az olmamak üzere, ortakların en az 1/l0’u tarafından genel kurul toplantısından en az yirmi gün önce yazılı olarak bildirilecek hususların gündeme konulması zorunludur.

          Toplantı için bakanlık temsilcilerinin atanması Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’ndan yazılı olarak istenir. Bakanlık temsilcisi toplantıya gelmez ise mahalli idare amirine durum bildirilir. Temsilci yine gelmez ise bir saat sonunda toplantıya başlanır ve bu durum bir tutanakla belirlenir.

          Gündemde olmayan hususlar görüşülemez. Ancak, kooperatife kayıtlı ortakların en az 1/10’unun gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklifte bulunmaları halinde hesap tetkik komisyo­nunun seçilmesi, bilanço incelenmesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali, yönetim kumlu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar, genel kurula katılanların yandan bir fazlasının kabulü ile gündeme alınır.

          TOPLANTIYA BAŞLAMA:

          Madde 60- Toplantı, yönetim kurulu başkanı veya üyeleri, bulun­madıkları zaman genel kurulca gösterilecek bir ortak tarafından yoklama­yı müteakip açılır. Toplantının gerçekleştirildiği tarihten 3 ay evvel kooperatife kaydolmuş olan ortakların yarıdan fazlasının, ortak sayısı 5.000’in üzerinde olan kooperatiflerde ortakların 1/50’sinin bulunduğu anlaşılınca başkanlık divanı seçimine geçilir. Toplantıya katılan ortaklann çoğunluğu ile toplantıyı idare edecek bir başkan, bir başkan vekili, iki katip ve iki oy ayırıcısı seçilerek başkanlık divanı oluşturulur ve gündeme geçilir. Başkanlık divanı kooperatif başkanı, yönetim kurulu üyeleri ve denetçilerden herhangi biri ile kooperatif ortağı memurlar seçilemez.

          Başkanlık divanı ortaklar veya üst kuruluş temsilcileri arasından seçilir.

         Toplantının açılıp gündem maddelerinin görüşmelerine başlandıktan sonra herhangi bir sebeple toplantının devamına imkan görülmemesi ve divanın çekilmesi halinde, müteakip gündem maddelerini görüşmek üzere, yönetim kurulu, Bakanlık veya yetkili mahkemece atanacak yönetici kurul (Kayyum) tarafından yapılacak çağrı üzerine genel kurul yeniden toplanır. Çağrıya ilgili olarak 59. madde uygulanır.

          Birinci toplantıda çoğunluk sağlanamadığı takdirde, ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz.

          Tarım ve Köyişleri Bakanlığı temsilcisi, toplantının Kanun, anasözleşme ve gündemde belirtildiği şekilde yürütülmesini denetleme ve temin ile görevlidir. Bakanlık temsilcisi bütün genel kurul belgelerini imzalamakla yükümlüdür.

          HAZIR BULUNANLAR LİSTESİ:

          Madde 61- Genel kurul toplantısına katılan ortaklar için önceden “hazır bulunanlar listesi” ismi altında 4 adet olmak üzere bütün ortakla­rın ortak numarası ortaklığa kabul tarihi, adı ve soyadı, taahhüt ve ödenmiş sermayesi, ikamet adresi ile imza hanelerini ihtiva eden liste hazırla­nır. Bu liste toplantıya katılan ortaklara toplantı başlamadan evvel imzalattırılır.

          KARAR NİSABI:

          Madde 62- Genel kurulun toplanabilmesi ve görüşme yapılabilmesi için, toplantı tarihindeki ortaklardan genel kurula katılma hakkına sahip olanların çoğunluğunun şahsen toplantıda hazır bulunmaları gereklidir. Nisap sadece toplantının açılışında aranır. Kararlar hazır bulunan ortakların çoğunluğu ile verilir. Oyların eşitliği halinde tekrar oylama yapılır. Ancak birliklere girme veya birlikten ayrılma, anasözleşme değişikliği, dağılma, birleşme ve ayrılma hakkındaki kararlar için fiilen kullanılan oyların 2/3 çoğunluğu ile, ortakların şahsi sorumluluklarının ağırlaştırılması veya ek ödeme yükümlükleri hakkında alınacak kararlar için bütün ortakların 3/4’ünün rızası gereklidir. Genel kurulda verilen kararlar hazır bulunmayan veya olumlu oy kullanmayan bütün ortaklar için de geçerlidir.

Ancak, kamu kuruluşlarından kredi alındığı takdirde kredi miktarının arttırılmasından yararlanmak üzere alınacak kararlar çoğunlukla verilir.

          BÜTÜN ORTAKLARIN HAZIR BULUNMASI HALİ:

         Madde 63- Kooperatifin bütün ortakları toplantıda hazır bulunduğu sürece ve bir itiraz olmadığı takdirde genel kurul toplantılarına ait olan diğer hükümler saklı kalmak şartı ile toplantıya çağrı hakkındaki hükümlere uyulmamış olsa dahi kararlar alınabilir. Bu gibi kararların, ortaklar veya ortakların toplantıda oy birliği ile seçecekleri temsilciler tarafından imzalanması gereklidir.

          OY HAKKI:

          Madde 64- Genel kurulda her ortak, payı ne olursa olsun yalnız bir oya sahiptir.

         OYA KATILAMAYACAKLAR:

Madde 65- Kooperatif işlerinin yürütülmesinde yönetim kurulunca görevlendirilenler yönetim kurulunun ibrasına ait kararlarda oylamaya katılamazlar. Bu hükümler denetçiler hakkında uygulanmaz.

          Ortaklardan hiç birisi kendisi veya karı ve kocası yahut usul ve füruu ile kooperatif arasında şahsi bir işe veya davaya dair olan görüşmelerde oy hakkını kullanamazlar.

          YÖNETİM KURULU VE DENETÇİLERİN SEÇİMİ:

          Madde 66- Gizli oy, açık tasnifle yapılan yönetim kumlu ve denetçiler seçimlerinde kooperatifin mühürlü seçim kağıtları kullanılır. Bunlar “hazır bulunanlar listesi”ni imza eden ortaklara verilir. Ortaklar oylarını tasnif heyetinin önünde seçim sandığına atarlar. Tasnife başlanıldığında oy sayılan ortak sayısı ile kontrol edilir. Fazla çıktığı zaman oy pusulaları açılmadan fazlalıklar iptal edilir.

Yönetim kurulu üyeleri ve denetçiler seçiminde bir tek oy sandığı kullanılır. Sandık açılıp oy ayrımı bittikten sonra sonuçlar tutanağa yazılır.

          GENEL KURUL TOPLANTISINA AİT BELGELERİN RES­Mİ MAKAMLARA GÖNDERİLMESİ:

          Madde 67- Genel kurul görüşmeleri tutanağa bağlanır. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı temsilcisi ile başkan ve katipler tarafından imzalanan bu tutanaktan, toplantıya katılan ortak sayılan gösterilir. Yeni seçilip göreve başlayan yönetim kurulu tarafından en geç toplantı gününden itibaren 15 gün içinde gündem, toplantı çağrısı ve ilanı, tutanağı, yönetim kurulu ve denetçiler raporu, bilanço, kar-zarar cetveli, Bakanlık Çiftçi ve Kooperatifçilik Tanıtma ve Eğitim ve Ödüllendirme Fonuna yatırılan % l’lerin dekontu, genel kurul toplantısında hazır bulunan ortaklar listesi ile genel kurul toplantı tutanağının her birisinden ikişer adet olmak üzere hazırlanan evraklar Tarım ve Köyişleri Bakanlığına gönderilmek üzere Bakanlık mahalli teşkilatına verilir. Bu evrakların birer adedi aynı zamanda kooperatifin bağlı bulunduğu birliğe de gönderilir.

          Ayrıca, alınan genel kurul kararlarından tescil ve ilam gerektirenler kanuni süresi içinde tescil ve ilan edilir.

          KARARLARIN BOZULMASI VE ŞARTLARI:

          Madde 68- Aşağıda belirtilen kimseler; Kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile genel kurul kararları aleyhine, toplantıyı takip eden günden başlamak üzere bir ay içinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler.

          1- Toplantıda hazır bulunup ta kararlara katılmayarak karşı görüşlerini tutanağa geçirten, oyunu kullanmasına haksız olarak izin verilmeyen, toplantı çağrısının usulüne uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmediğini, genel kurul toplantısına katılmaya yetkili olmayan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden ortaklar,

          2- Yönetim kurulu,

         3- Kararların yerine getirilmesi yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin şahsi sorumluluklarını gerektirdiğinde bunların her biri,

          Ayrıca, bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün, yönetim kurulu tarafından usulen ilan olunur.

          Genel kurulda alınan bir kararın mahkeme tarafından bozulması bütün ortaklar için hüküm ifade eder.

YÖNETİM KURULU:

Ödevi ve Üye Sayısı:

         Madde 69- Yönetim kurulu, Kanun ve anasözleşme hükümleri içinde kooperatifin çalışmasını yöneten ve onu temsil eden yürütme organıdır. Yönetim kurulu kooperatif hükmü şahsiyetinin kanuni temsilcisi olup, kooperatif idaresinde işletme sahibi gibi bir yer tutar.

          Yönetim kurulu üyeleri ve yedekleri genel kurul toplantısında ortaklar arasından 5 asıl 5 yedek olmak üzere en az bir, en fazla dört yıl için seçilirler. Genel kurulca böyle bir süre tesbiti yapılmaması halinde bir yıl seçilmiş sayılır. Görev süresi sona eren üyelerin seçilme hakkı vardır. Tüzel kişiler de yönetim kurulu üyeliğine seçilebilirler. Yönetim kurulu üyeliğine seçilen tüzel kişiler, temsilcilerinin isimlerini kooperatife bildirir.

          TEMSİL:

          Madde 70- Yönetim kurulu üyeleri, seçilmelerini müteakip yapacakları ilk toplantıda gizli oyla görev bölümü yaparak başkan, başkanvekili ve diğer üyeleri tesbit eder. Aynı toplantıda, yönetim kurulunun yapacağı mutad toplantı tarihlerini ve yerini belirler. Bu toplantıda ayrıca, lüzumu halinde yapılması zorunlu olan mutad dışı toplantılara çağrının nasıl ve kimler tarafından yapılacağına dair karar alınır.

          Yönetim kurulu başkanı veya vekili kooperatifi temsilen birinci derecede imzaya yetkilidir. İkinci imza yetkisi yönetim kurulunca yönetim kurulu üyelerinden birine verilir. Kooperatifin hukuken bağlanabilmesi için kooperatif ünvanının yazılıp altının imzaya yetkili olan iki kimse tarafından imzalanması gerekir.

          Kooperatifi temsile yetkili olanlar kooperatifin konularının sınırları içerisinde çeşitli işleri hukuki işlemleri, kooperatif adına yapmak ve kooperatifin ünvanını kullanmak hakkına sahiptirler. Yönetim kurulu üyeleriyle kooperatifi temsile yetkili kimselerin ad ve soyadları tescil ve ilana tabidir.

YÖNETİM KURULUNUN ÜYELİK ŞARTLARI:

          Madde 71- Yönetim kurulu üyeliğine seçilebilmek için;

          a) Türk vatandaşı olmak, 

          b) Aynı türde başka bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi olmamak,

          c) Türk Ceza Kanunundaki zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, görevi suistimal, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, hileli iflas, emniyeti suistimal ve Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlardan veya 1163 ve 3476 Sayılı Kanunlara göre mahkum olmamak,

          d) Orman Kanununa muhalefet suçundan mahkum olmamak,

         e) Birbirleriyle ve denetleme kurulu üyeleriyle üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dahil) akraba olmamak,

          f) Aralarında herhangi bir iş ortaklığı bulunmamak,

          g) Hacir altında bulunmamak,

          h) 18 yaşından küçük olmamak,

          ı) En az ilkokul mezunu olmak,

gerekmektedir.

Üyelik şartları denetçiler tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.

          Haklarında yukarıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında karar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.

          Genel kurulda en çok oy alan ortaklar aldıkları oy sayısına göre yönetim kurulu asıl ve yedek üyeliğine seçilmiş olurlar. Oylar eşit gelirse kuraya başvurulur. Yönetim kurulundan ayrılan bir üyenin yerine yedek üyelerden, alınan oy sırasına göre biri geçer.

          Herhangi bir sebeple, yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse boşalan yönetim kurulu üyeliklerine denetim kurulu üyeleri tarafından gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağrılır.

          Yönetim kurulu üyelerinden biri veya bir kaçı kooperatifi temsil yetkisine sahip murahhas üye seçilebilir. Murahhas üyelerin seçilmesi, değiştirilmesi Ticaret Siciline tescil ettirilir.

          Yönetim kurulu ekseriyetle toplanır, kararları çoğunlukla alınır. Oylar eşit olduğunda Türk Ticaret Kanunu’nun 330’uncu maddesi esasları çerçevesinde, karara bağlanamayacak olan gündem konusu gelecek toplantıya ertelenir. Yine eşitlik halinde reddedilmiş sayılır.

          Yönetim kurulu üyeliğine seçilenler, denetçiliğe, hakem kurallarına hesap tetkik komisyonuna seçilemezler. Yönetim kuruluna seçilenler ortaklık işlemleri dışında kendisi veya başkası namına, bizzat veya dolaylı olarak kooperatifle kooperatif konusuna giren bir ticari muamele yapamaz.

          ÇALIŞMA ŞEKLİ:

          Madde 72- Yönetim kurulu toplantılarında üyeler, vekalet veya temsil yoluyla oy veremezler. Yönetim kurulu ayda en az bir defa topla­nır. Birbiri ardına üç defa mutad toplantıya gelmeyen üye istifa etmiş sayılır

 

          Madde 73- Yönetim kurulu üyeleri her zaman görevinden ayrılabi­lir: Ancak ayrılan üyenin görevli olduğu zamana ait sorumluluğu zararın ve bunun sorumluluklarının öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halükarda zararı doğuran fiilin oluş tarihinden itibaren tazminat davası açma hakkı beş yıl geçmekle zaman aşımına uğrar.

 

          Madde 74- Yönetim kurulu üyeleri topluca istifa ettikleri ve yedek­ler istifa eden üyelerin yerini dolduramadığı taktirde, kooperatif olağan üstü genel kurul toplantısına giderek yeniden yönetim kurulu üyelerini seçer. Yönetim kurulundan bir Üye istifa edipte, yerine geçecek yedek üye yoksa yönetim kumlu, ortaklar arasından birisini yönetim kurulu üyeliğine seçerek yeni üyeyi toplanacak ilk genel kurulun onayına sunar.

          Yeni üyeler seçilip göreve başlayıncaya kadar eskileri göreve devam eder.

          ÜCRET:

          Madde 75- Yönetim kurulu üyelerine genel kurulca belirlenen ay­lık ücret, huzur hakkı, risturn ve yolluk dışında hiçbir ad altında başkaca ödeme yapılamaz.

 

          Madde 76- Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili şahıslar genel kurulun devredemeyeceği yetkilerini kullanamaz.

          YÖNETİM KURULUNUN GÖREVLERİ:

          Madde 77- Yönetim kurulunun görevleri şunlardır.

          a) Genel kurul tarafından verilen kararlan yerine getirmek ve ko­operatif işlerini ortakların yararına uygun şekilde yürütmek,

          b) Defter, hesap ve kayıtları kanun ve anasözleşmeye uygun olarak tutmak.

          c) Kooperatifin nakit varlığı ile menkul ve gayrimenkullerini gereği gibi kullanmak, işletmek ve korumak

          d) İmkanlarla orantılı olarak şubeler, alım ve satım merkezleri açıl­masını genel kurula teklif etmek,

          e) Kooperatifin varlığından, ortakların üretim kapasitelerini arttır­mak için durumlarına göre bilanço yılı içinde tahsil edilmek üzere avans vermek,

          f) Genel kurulu olağan ve olağanüstü toplantıya çağırmak,

          g) Genel kuruldan alınan yetki ile işlerin görülmesi için gerektiğin­de ortakları görevlendirmek, müdür, memur müstahdem ve işçi atamak,

h) Kanunlara aykırı olarak alınan genel kurul kararları aleyhine ip­tal davası açmak,

          ı) Genel kurul toplantısından otuz beş gün önce çalışma raporu, bi­lanço, gelir-gider cetvelini ve bütçe teklifini hazırlayıp denetçilere ver­mek ve genel kurul toplantısından on beş gün önce de ortakların incelen­mesine sunmak,

          k) Kooperatifin aczi veya mali durumunun bozulması halinde genel kurulu toplantıya davet etmek,

          1) Kanun ve anasözleşmedeki ortaklık hak ve ödevlerinin yerine ge­tirmeyen ortaklar hakkında karar alarak durumu genel kurulun onayına sunmak,

          m) Denetçilerin seçim ve görevden alınmalarını Ticaret Siciline tes­cil ve ilan ettirmek,

          n) Gerektiğinde tasfiye işlerini yürütmek,

          o) Kooperatifi temsile yetkili şahısları tescil ve ilan ettirmek,

          p) Eski yönetim kurulu üyeleri ile kooperatif memurlarının sonra­dan tesbit edilen yolsuzluklarını ilgili mercilere bildirmek,

          r) Kooperatifin amacına uygun gayrimenkul alımlarında, tapu devri veya tapuya şerh verdirilerek bir satış vaadi sözleşmesi yapmak,

          s) Tanıtma ve ortak kaydetmek amacıyla yapılacak ilan, reklam ve açıklamaları eksik ve gerçeğe aykırı olmayacak şekilde yapmak, bunların yanıltıcı bilgi ve unsurlar taşımamasını sağlamak,

          t) Kooperatife ait mal, para ve para hükmündeki kağıtları ve gizlide olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine ve kredi kuruluşlarının denetim görevlilerine göster­mek, saymasına ve incelenmesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmak,

          u) Ortaklar ile ortak olmak için müracaat edenlerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak,

          v) Ortakları 21. maddede belirtilen haller dışındaki sebeplerden or­taklıktan çıkarmamak,

          y) Denetim amacıyla denetçilerin 92. madde doğrultusunda talebi halinde kooperatife ait her türlü defter ve belgeleri vermek,

          z) Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca yaptırılacak denetim neticesi verilecek talimatlara uymaktır.

         

          Madde 78- Görevi son bulan yönetim kurulu, yeni yönetim kurulu­na seçim gününden başlayarak bir hafta içinde bütün hesapları bilgi ve belgeleri devretmek zorundadır.

 

          Madde 79- Yönetim kurulunun kararları, sahifeleri noterce tasdik edilmiş, “karar defteri”ne sıra numarası ve tarihiyle yazılır ve toplantıda hazır bulunan üyeler tarafından toplantı yeri terk edilmeden alınan kararlar imzalanır. Verilen karara karşı görüşlü veya çekimser kalanlar, mu­halefet veya çekinme sebeplerini kararın altına yazarak imzalamak zorun­dadırlar.

          Bunu yapanlar kararın uygulanması sırasında doğacak zararlardan dolayı diğer üyelerle birlikte sorumlu olmazlar. Böyle hareket etmeyenler sorumluluğa katılırlar. Kararların geçerliliği yazılıp imza edilmiş olmasına bağlıdır.

          YÖNETİM KURULUNUN SORUMLULUKLARI:

          Madde 80- Yönetim kurulu; genel kurul tutanaklarının gerekli def­terlerin ve ortak listelerinin düzenli tutulup saklanmasından ve işletme hesabıyla yıllık bilançonun kanuni hükümlere uygun olarak hazırlanma­sından, incelenmek üzere denetleme kuruluna verilmesinden, kooperati­fe, ortaklara ve kooperatif alacaklılarına karşı ortaklaşa sorumludur­lar.Ortaklaşa sorumluluğu gerektiren işlerden bir eksikliği olmadığım is­pat eden, özellikle bu işlere karşı oy vermiş olup durumu görüşme tuta­nağına yazdırmakla beraber denetleme kuruluna hemen yazılı olarak bil­diren özürüne dayanarak o işlemlerin görüşmelerinde hazır bulunmayan üye, sorumluluktan kurtulur.

          Görevleri gereği gibi yapmadığı anlaşılan yönetim kurulu üyelerinin genel kurul her zaman işine son ve haklarında soruşturma kararı verebi­lir. Her ortağın veya işten el çektirilenlerin dava açma hakkı saklıdır.

          Bu kararın gereğini denetleme kurulu yargı organları vasıtasıyla uy­gular.

         

          Madde 81- Yönetim kurulu üyeleri ortaklık işlemleri dışında koo­peratif ile ticari işlemlerde bulunamazlar. Yönetim kurulu üyelerinden herbiri, genel kurulun kararı kişisel sorumluluklarını gerektirdiği durum­larda karar aleyhine iptal davası açabilir. Yönetim kurulu üyeleri ve ko­operatif memurları kasıtları bulunsun veya bulunmasın kendi kusurların­dan doğan zararlardan sorumludurlar. Bunların suç sayılan fiil ve hareket­lerinden ve özellikle kooperatifin para ve malları bilanço, tutanak, rapor ve başka evrak, defter ve belgeler üzerinde işledikleri suçlarından dolayı devlet memurları gibi ceza görürler.

          Yönetim kurulu, tescile bağlı konulan sicil memurlarının isteği üze­rine yerine getirmemesi, tescil ve kayıtta kötü niyetle gerçeğe ters beyanda bulunulması, hallerinde cezai sorumluluk taşır.

          Kuruluş sırasında kurucu ortaklar tarafından resmi makamlara veri­len ve Türk Ticaret Kanunun 299. Maddesinde ismi geçen; kooperatif ana sözleşmesi, nakdi sermayenin bankaya yatırıldığını bildiren banka makbuzu; ayn nevinden sermaye ve kooperatifçe devralınan işletmeye ait değer biçme raporu gibi vesikaların gerçeğe uygun olmayan şekilde dü­zenlenmesinden kooperatifin kurucu ortakları sorumludurlar.

          Ayrıca ana sözleşmenin 22. ve 71. madde hükümlerine 75. ve 76. maddeleriyle 77. maddesinin r, s ve t fıkralarına aykırı hareket eden yöne­tim kurulu üyeleri fiilin önem ve mahiyetine göre üç aydan iki yıla kadar hapis ve yüz bin TL’den bir milyon TL’ye kadar ağır para cezası ile, 77. maddenin f,u, v, y, ve z fıkralarına aykırı hareket eden yönetim kurulu üyeleri fiilin önem ve mahiyetine göre bir aydan altı aya kadar hapis ve elli bin TL’den beş yüz bin TL’ye kadar ağır para cezası ile, 130. madde­nin bir ve ikinci fırkasına aykırı hareket eden yönetim kurulu başkan ve üyeleri üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile,

Cezalandırılır.

 

Madde 82- Yönetim kurulu veya temsile yetkili şahısların kooperatife ait görevlerini yürütmeleri anında meydana getirdikleri haksız fillerden doğan zararlardan kooperatif sorumludur.

          TESCİL:

          Madde 83- Kooperatifi temsile yetkili kılınacak kimseleri yönetim kurulu tayin eder. Yönetim kumlu, bu kimselerin, isimlerini imzalarını ve bu yetkiye dayanan karar suretini notere tasdik ettirdikten sonra ticaret siciline verir.

          KOOPERATİFİN ACZE DÜŞMESİ HALİNDE YAPILACAK İŞLER:

        Madde 84- Kooperatifin acze düşmesini kabul ettirecek önemli se­bepler mevcut ise yönetim kurulu piyasadaki cari fiyatlar esas olmak üzere, derhal bir ara bilançosu tanzim eder. Son yılın bilançosu veya daha sonra yapılan bir tasfiye bilançosundaki mevcutların, kooperatif borçlarını artık karşılayamayacağını gösteriyorsa yönetim kurulu, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na keyfiyeti bildirir ve genel kurulu derhal olağanüstü toplantıya çağırır.

 

Pay senetleri çıkarılmış olan bir kooperatifte son yılın bilançosunda kooperatif varlığının yarısı karşılıksız kalırsa yönetim kurulu derhal ge­nel kurulu toplantıya çağırarak durumu ortaklara arz eder. Aynı zaman­da ilgili mahkemeye ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bilgi verir. An­cak, ortakları ek ödemeleri yükümlü olan kooperatiflerde, bilançoda tes­bit edilen açık, üç ay içinde ortakların ek ödemeleriyle kapanmadığı takdirde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı haberdar edilir.

          Mali durumun düzeltilmesinin mümkün görülmesi halinde mahke­me yönetim kurulunun veya alacaklılardan birinin isteği üzerine iflasın açılmasını erteleyebilir. Bu taktirde, mevcutlar defterinin tutulması, yönetim memuru atanması gibi kooperatif varlığının korunmasına ve devamına yarayan tedbirleri alır.

          İŞTEN ÇIKARMA:

          Madde 85- Yönetim kurulu, genel kuruldan aldığı yetki ile işlerin görülmesi ile görevlendirdiği kimseleri ve atadığı müdürü ve diğer tem­silci ve vekilleri her zaman işten çıkarabilir. İşten çıkarılan kimselerin tazminat isteme hakları saklıdır. Ancak, ortaklar arasından seçilen müdür sebepsiz işten çıkarılma iddiası ile tazminat isteyemez.

          DENETÇİLER:

          Seçim:

          Madde 86- Denetçiler, genel kurul adına kooperatifin bütün işlem ve hesaplarını tetkik edir.

          Denetçiler ortaklar arasından en az bir, en fazla dört yıl için seçilir­ler. Genel Kurulca böyle bir süre tesbiti yapılmaması halinde bir yıl için üç asil ve üç yedek olmak üzere genel kurul tarafından seçilmiş sayılırlar. Denetçilerden bir tanesi kooperatif ortaklarından olmayabilir.

          Süreleri biten denetçiler tekrar seçilebilir. Denetçiler birbirleriyle ve yönetim kurulu üyeleriyle 3. dereceye kadar (bu derece dahil) akraba ola­mazlar ve kooperatifte idari görev alamazlar. Görevi biten yönetim kurulu üyeleri genel kurulca ibra edilmedikçe denetçiliğe seçilemezler.

          Denetçilerin Türk vatandaşı olmaları ve Türk Ceza Kanunundaki zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, görevi suistimal, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, hileli iflas, emniyeti suistimal ve devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlardan veya 1163 ve 3476 sayılı Kanunlara göre mahkum olma­maları şarttır.

          Görev kusurlarından veya suç teşkil eden fiillerinden dolayı yönetim kurulu ve denetçilikten uzaklaştırılanlar denetçiliğe seçilemezler.

          GÖREVE SON VERME:

         Madde 87- Genel kurul, denetçilerin görevlerine her zaman son verebilir. Ortaklar arasından seçilen denetçiler görevlerine son verilmesin­den dolayı tazminat isteyemezler.

          BİR ÜYELİĞİN AÇILMASI:

         Madde 88- Denetçilerden birinin ölümü, çekilmesi, bir engelden dolayı görevlerini yapamayacak halde bulunması, iflas veya hacir altına alınması gibi bir sebeple görevlerinin sona ermesi ve yüz kızartıcı bir suçtan dolayı mahkumiyetlerinin kesinleşmesi halinde diğer denetçiler, genel kurulun ilk toplantısına kadar görev yapmak üzere yerine yedeklerden birini çağırırlar.

          SORUMLULUK:

        Madde 89- Denetçiler, kanun veya anasözleşme ile verilen görevle­rim hiç veya gereği gibi yapmamalarından doğan zararlardan dolayı ku­sursuz olduklarını ispat etmedikçe ortaklaşa sorumludurlar.

          ÇALIŞMA DÜZENİ ve GÖREV, İNCELEME YÜKÜMLÜ­LÜĞÜ ve DENETÇİLİKTEN ÇEKİLME:

          Madde 90- Denetçiler yılda en az dört defa toplanarak kooperatifin işlemlerini ve hesaplarını denetler, malları ve kasayı sayar ve görülen noksanlıkları, düzensizlikleri inceleyerek bunları birer rapora bağlayarak “Denetçiler Denetim Raporları” dosyasında saklarlar.

          Denetçiler, yıllık genel kurul toplantısından 35 gün önce bilançoyu, yönetim kurulunun hazırladığı yıllık çalışma raporu ve bütçeyi inceleye­rek gerekli gördüğü işlemleri, hesap ve mevcutları elden geçirir ve düşün­cesini açık olarak belirterek yıllık rapor hazırlar. Denetçiler, yapacağı toplantılarda yönetim kurulunun çalışma düzenini ve başarı derecesini ta­kip ederek gerekli uyarılarda bulunurlar.

         

          Madde 91- Denetçilerin görevleri; kooperatifin iş ve işlemlerini kontrol etmektir. Denetçiler şu görevlerle yükümlüdürler:

          a) Kooperatifin işlem ve hesaplarının incelenmesi sonunda bulduk­ları noksan ve yanlışların giderilmesi için gerekli tedbirleri almak ve ilgi­li makam ve organlara haber vermek,

          b) Bilançonun Türk Ticaret Kanunun 74’üncü maddesi esaslarına veya Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın kabul ettiği örnek bilançoya göre hazırlanıp hazırlanmadığına bakmak,

          c) Yönetim kurulu üyelerinin üyelik şartlarını taşıyıp taşımadıkları­nı araştırmak, bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kay­bedenlerin görevlerine son verilmesi için keyfiyeti yönetim kuruluna bil­dirmek,

          d) Muhtelif sebeplerle yönetim kurulu toplantı nisabını kaybetmesi halinde boşalan yönetim kumlu üyeliklerine gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağırmak,

          e) Üç ayda bir ara denetimi yaparak ve ansızın kooperatif veznesini denetlemek, inceleme sonuçları olumsuz çıktığı takdirde düzenlenecek raporun birer örneğini yönetim kuruluna vermek,

          f) Bütçe ve bilançoyu kontrol etmek,

          g) Tasfiye işlemlerini denetlemek,

          h) Ortaklarla veya kendileriyle kooperatif yöneticileri arasındaki anlaşmazlıkla ilgili konuları genel kurul gündemine aldırmak ve gerektiğin de olağanüstü olarak genel kurulu toplantıya çağırmak,

          ı) Genel kurul toplantılarında hazır bulunmak,

          j) Kooperatif yönetim kurulu üyelerinin ve memurlarının cezayı gerektiren fiillerini savcılığa bildirmek,

          k) Genel kurulun, yönetim kurulu aleyhine dava açılmasına kara vermesi halinde dava açmak,

          1) Anasözleşmede ortakların genel kurul toplantılarına katılmalar için gerektiği belirtilen şartları yerine getirilip getirilmediğini incelemek

          m) Yapılacak denetim sonucunda düzenlenecek rapora göre hukuk sorumluluğu tespit edilen yönetim kurulu ve memurlar hakkında genel kurul kararına istinaden gerekli hukuk davalarını açmak,

Denetçilerin yukarıda yazılı kontrol yetkileri genel kurul kararı ile sınırlandırılamaz. Denetçiler ayrıca, kooperatif zararlarım kapatmak için genel kurula sunulacak teklifleri hazırlayarak toplantı gündemine aldırır.

 

          Madde 92- Denetçiler, işletme hesabıyla bilançonun defterlerle uygunluk halinde bulunup bulunmadığını, defterlerin düzenli bir suretle tutulup tutulmadığını ve işletmelerin neticeleri ile mameleki hakkında uyulması gerekli olan hükümlere göre işlem yapılıp yapılmadığım incelemekle yükümlüdürler. Ortakları şahsen sorumlu veya ek ödeme ile yükümlü olan kooperatiflerde denetçiler, ortaklar listesinin usulüne uygun olara] tutulup tutulmadığını da incelemek zorundadırlar.

          Yöneticiler, bu maksatla denetçilere defterleri ve belgeleri verirler. Denetçilerin istekleri üzerine müfredat defteri ve bu defterin hangi esaslara göre düzenlendiği ve istenilen her konu hakkında bilgi verilir.

          Ortaklar, gerekli gördükleri hususlarda denetçilerin dikkatini çek meye ve açıklama yapılmasını istemeye yetkilidirler.

 

          Madde 93- Denetçiler her zaman işten çekilebilir. Açılan üyeliği yedek üye getirilir, bir üyelik açık kalıp da yerine geçecek üye bulunmazsa genel kurul olağanüstü toplantıya çağrılmadan mevcut denetçiler tarafından kooperatif ortakları dışından bir asil bir yedek üye seçilir.

          Ancak, denetçilerin toptan çekilmesi veya denetçi sayısının bir kişi ye düşmesi halinde yönetim kurulu veya kalan denetçi tarafından genel kurul olağanüstü toplantıya çağrılır. Yenileri seçilene kadar eski denetçiler görevlerine devam etmek zorundadırlar.

          TOPLANTI VE RAPORLAR:

          Madde 94- Denetçiler her yıl yazılı bir raporla beraber tekliflerini genel kurula sunmak zorundadırlar.

          Denetçiler, görevleri çerçevesinde işlerin yürütülmesinde gördükleri eksiklikleri, kanun veya anasözleşmeye aykırı hareketleri bundan so­rumlu olanların bağlı bulundukları organa ve gerekli hallerde genel kurula haber vermekle yükümlüdürler.

          Denetçiler, yönetim kurulu ve genel kurul toplantılarına katılırlar. Ancak, yönetim kurulunda oy kullanamazlar.

          Madde 95- Denetçi raporlan üç üye tarafından imzalanır. Rapora katılmayan üye çekilme sebeplerini belirterek imzalar. Yıllık genel kurul toplantısında “denetçiler raporu” okunmadan bilanço ve dolayısıyla ibralar konusunda karar alınamaz. Denetçiler azledilmiş olursa, yeni denetçiler düzenleyecekleri raporda bu olayı da açıklamak ve sebeplerini belirtmek zorundadırlar.

          SIR SAKLAMA YUKÜMLÜLÜĞÜ:

          Madde 96- Denetçiler, görevleri sırasında öğrendikleri ve açıklan­masında kooperatif veya ortaklarının zarara uğrayacağı konularda kooperatif ortaklarına ve üçüncü şahıslara açıklama yapamazlar.

         Madde 97- Denetçiler anasözleşmenin 91 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarına, 92 nci maddesine ve 94 üncü maddesine aykırı hareket etme­leri halinde fiilin önem ve mahiyetine göre bir aydan altı aya kadar hapis ve ellibin TL’den beşyüzbin TL’ye kadar ağır para cezasıyla cezalandın­lırlar.

          HESAP TETKİK KOMİSYONU SEÇİMİ:

          Madde 98- Genel kurul bazı konuların incelenmesi için lüzumu ha­linde hesap tetkik komisyonu seçebilir.

          Mevcut ortakların dörtten az olmamak üzere en az 1/10’u, son iki yıl içinde kooperatifin kuruluşuna veya idari işlemlerine ait bir yolsuzluğun olduğunu, kanun veyahut anasözleşme hükümlerine önemli bir şekilde aksi hareket edildiğini iddia ettikleri takdirde, bunları soruşturmak için hesap tetkik komisyonu teşkilini genel kuruldan isteyebilirler. Bu istek kabul edilmediğinde gerekli masrafları peşin ödeme şartı ile mahkemeye başvurma hakkına sahiptirler.

          Soruşturma sonuçlarına göre iddia doğru görülmediği taktirde veya denetçilerin vereceği raporda bu talebin haklı sebebe dayanmadığı anlaşılırsa kötü niyetle hareket ettiği ispat edilen ortaklar kooperatifin bu yüzden gördüğü zarardan sorumludurlar.

          MÜDÜR:

          Seçimi ve Tayini:

        Madde 99- Kooperatif Müdürü yönetim kurulu kararı ile ortaklar arasından, tüzel kişi temsilcilerinden veya dışardan belirli bir süre için ta­yin edilir.

         Müdür, kendiliğinden müdürlük görevini devredemez ve yerine vekil bırakamaz. Gerektiğinde müdürün görevine son verilme işlemi yöne­tim kurulunca karara bağlanarak yapılır.

          Yönetim kurulu ayrı bir müdür atayıncaya kadar, yönetim kurulu üyeleri kendi aralarından bir veya birkaç üyeyi murahhas üye olarak gö­revlendirebilir. Bu durumda murahhas üyeye müdürün tabi olduğu hükümler uygulanır.

          MÜDÜRLÜK ŞARTLARI:

          Madde 100- Müdürlük şartları şunlardır.

          a) Kooperatifçilik bilgilerine sahip olmak.

          b) Siyasi bir partinin üyesi olmamak,

          c) Hukuken memuriyete mani hali bulunmamak,

          d) En az lise mezunu olmak.

          MÜDÜRLÜK UCRETLERİ:

          Madde 101- Kooperatif müdürü ve hizmet personelinin ücretleri genel kurulca kabul edilen bir kadro ve yıllık tahmini bütçeye göre kararlaştırılır.

          MÜDÜRÜN GÖREVLERİ:

          Madde 102- Müdürün görevleri şunlardır:

          a) Yönetim kurulu kararlarını, yıllık çalışma programlarını göz önünde tutarak uygulamak,

          b) Kooperatifin işlerini yürütmek, işlerin uyumu ve düzenini sağlamak,

          c) Yönetim kurulu toplantılarında oy kullanmamak şartı ile hazır bulunmak.

          İDARİ VE TEKNİK PERSONEL:

          Madde 103- Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’ndan yardım alan Kooperatifler Bakanlığın istediği şartlara uygun idari ve teknik personeli atamak mecburiyetindedir.

MÜDÜRÜN YETKİ VE SORUMLULUĞU:

Madde 104- Kooperatif müdürü, kooperatif hizmet personelinin amiridir. Denetçiler ve yönetim kurulu üyelerinden başkasına kooperati­fin işleri ile ilgili bilgi veremez. Kooperatif hizmet personeli müdüre kar­şı sorumludur. Kooperatif müdürü kendine verilen görevleri gereği gibi veya hiç yerine getirmezse yönetim kuruluna karşı sorumludur.

Ayrıca, gerek müdür gerekse kooperatif memurları anasözleşmenin 22 ve 71 ‘inci maddenin son fıkralarına, 75 ve 76’ıncı maddeleriyle 77’inci maddesinin r, s, ve t fıkralarına aykırı hareket etmeleri halinde fiilin önem ve mahiyetine göre üç aydan iki yıla kadar hapis ve yüzbin liradan bir milyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar.

PERSONELİN İŞTEN ÇIKARILMASI:

       Madde 105- Yönetim Kurulu, müdür ve hizmet personelinin işine son verebilir. Çıkarılma işlerinde yönetim kurulu kararı gerek­lidir. Müdür ve personelin işten çıkarılması teklifi denetçilerce ya­pıldığı taktirde, Yönetim kurulu başkanı, derhal toplantı yapar ve gerekli karan verir. Şayet çıkma kararı verilmemişse denetçiler, genel kurulu toplantıya çağırabilir ve konu orada karara bağlanır.

ALTINCI BÖLÜM

KOOPERATİF BİRLİKLERİ İLE İLİŞKİLER

BİRLİĞE GİRİŞ, BAŞVURMA ŞEKLİ VE İTİRAZ:

Madde 106- Genel kurul kararı ile kooperatifin gelişmesi amaçlarının gerçekleşmesi, menfaatlerinin korunması, eğitim yapılması ve koope­ratifçilik konularında tavsiyeler alınması gibi hizmetlerin yerine getiril­mesi için Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca o bölgede kurulmuş ve faali­yet konuları aynı nitelikte olan 7 veya daha çok kooperatif tarafından kurulan ihtisas birliklerine ortak olabilir veya bu özellikte birlikler kurulabilir.

          Madde 107- Kooperatif, birlik kurar ve kurulmuş birliğe girmeye karar verirse taahhüt edilecek birlik sermayesinin miktarı ve ödeme şekli genel kurulca belirlenir.

          Kooperatif çalışma konulan ile ilgili olarak birliğin yapacağı tesislere taahhüdü dışında genel kurulca belirlenecek miktar üzerinden katılabilir.

Madde 108- Kooperatif birliğe girmek için, birliğin anasözleşme hükümlerim bütün hak ve ödevleri ile kabul ettiğini gösteren bir dilekçe ile birlik yönetim kurulu başkanlığına başvurur. Birlik yönetim kurulu­nun giriş isteğini kabul etmesi ile kooperatif birliğe girmiş olur. Giriş isteği onbeş gün içinde cevaplandırılmadığı veya red cevabı verildiği takdirde birlik denetçilerine başvurulur. Birlik denetçileri isteği onbeş gün içinde cevaplandıramaz veya red cevabı verirse kooperatif, birliğin üyesi bulunduğu kooperatifler merkez birliğine, o da mümkün olmazsa Türkiye Milli Kooperatifler Birliğine, merkez birliği ve milli kooperatif birliğinin bulunmadığı hallerde Tarım ve Köyişleri Bakanlığına başvurabilir.

 

Madde 109- Kooperatif, kooperatifler birliğine girmekle ortaklar­na bu anasözleşmedeki yükümlüklerden fazlasını yükleyemez.

          TEMSİLCİLİK:

        Madde 110- Birlik genel kurullarında kooperatifi temsil etmek üze­re kooperatif genel kurulunca ortaklardan en fazla beş temsilci seçilir. Temsilcilerin görev süresi en az bir, en fazla 4 yıldır. Genel kurulca böy­le bir süre tespiti yapılmaması halinde bir yıldır. Seçilen temsilcilerden birisine birlik genel kurulunda kooperatifi temsilen oy kullanma yetkisi verilir. Diğer temsilcilerden birisine de aynı yetkiyi haiz olmak ve yetk­li temsilcisinin birlik genel kuruluna katılmama durumunda kooperatifi temsil yetkisi verilir. Diğer temsilciler sadece müşahit olarak toplantıya katılabilirler. Yetkili temsilcilerde yönetim kurulu üyelik şartları aranır.

          DENETİM VE EĞİTİM:

          Madde 111- Kooperatif, bağlı bulunduğu üst birlikler tarafından eğitilebilir ve denetlenebilir.

          Kooperatif, üst birliklerince kendilerine yönelik ve eğitim hizmetl­rine ait giderlere iştirak eder.

YEDİNCİ BÖLÜM

KOOPERATİFİN DAĞILMASI

          DAĞILMA SEBEPLERİ:

          Madde 112- Kooperatif;

          a) Anasözleşmede belirtilen süre genel kurul kararı ile uzatılmadığı takdirde, (bunun için genel kuruldan fiilen kullanılan olayların 2/3 çoğun­luğu gereklidir)

          b) Genel kurul kararı ile,

          c) İflasın açılması ile,

          d) Diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması suretiyle (bu­nun için genel kurulda fiilen kullanılan oyların 2/3 çoğunluğu gereklidir),

          e) Kanunlarda ön görülen diğer hallerde (ortak adedinin kurucu or­tak adedinden aşağı düşmesi ile kooperatif organlarının kurulamaması, kooperatifin çalışma konusu dışında veya amme kanunlarına karşı çalış­ma göstermesi, kooperatifin kanuni tanımı dışına çıkması ve kar peşinde koşan bir ticari şirket hüviyetine girmesi, acze düşmesi gibi hallerde) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın mahkemeden alacağı karar üzerine,

          f) Üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde,

          g) Amacına ulaşma imkanının bulunmadığının Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca tesbiti halinde mahkemeden alacağı kararla dağılır.

         

          Madde 113- Mahkeme veya genel kurulca tasfiye memurları seçil­mediği takdirde tasfiye işlerini yönetim kurulu yapar.

          Tasfiye kurulu üyelerine, atamayı yapan merci tarafından tespit edilecek miktarda ücret ödenir.

          TİCARET SİCILİNE BİLDİRME:

          Madde 114- İflasın dışında kooperatifin dağılması, yönetim kurulu veya denetçilerce ticaret siciline tescil ve en çok birer hafta ile üç defa ilan ettirilir. İlana kooperatif alacaklarının belgeleri ile beraber bir yıl içinde başvurmaları gereği yazılır. Bu sürenin başlangıcı üçüncü ilan tarihidir.

          TASFİYE MAMELEKİNİN PAYLAŞTIRILMASI:

         Madde 115- Tasfiye halinde giren kooperatifin bütün borçları öden­dikten ve ortak pay bedelleri geri verildikten sonra kalan mallar ortaklar arasında bölüştürülür. Paylaştırma, dağılma anında kayıtlı ortaklar veya hukuki halefleri arasında eşit olarak yapılır.

          TASFİYE HALİ:

          Madde 116- Kooperatifin diğer bir kooperatifle birleşmesi hali hariç olmak üzere dağılan kooperatif tasfiye haline girer.

          Tasfiye haline giren kooperatif ortaklarla olan ilişkilerinde dahi tasfiye sonuna kadar tüzel kişiliğini korur ve ünvanını (tasfiye halinde) ibaresini eklemek suretiyle kullanmakta devam eder.

          AZİL:

          Madde 117- Genel kurul kararı ile atanmış olan tasfiye memurları yahut bu görevi yapan yönetim kurulu üyesi, genel kurul tarafından her zaman azledilebilir ve yerlerine yenileri atanabilir.

          Ortaklardan birinin isteği ile de mahkeme, haklı sebepler dolayısıy­la tasfiye işlemini durdurabilir. Tasfiyeyi yürütmeye memur kimseleri azil ve yerlerine yenilerini atayabilir.

          AKTİFLERİ SATMA YETKİSİ:

          Madde 118- Genel kurul aksine karar vermedikçe tasfiye memurla­rı kooperatifin aktiflerini pazarlık suretiyle de satabilirler. Aktiflerin toptan satılabilmesi için genel kurulun kararı gereklidir. Bu karar genel kurulun 2/3 çoğunluğu ile alınır.

TASFİYE İŞLERİ

          İLK ENVANTER VE BİLANÇO:

       Madde 119- Tasfiye memurları görevlerine başlar başlamaz koop­eratifin tasfiyesinin başlangıcındaki durumunu inceleyerek buna göre envanter defterleri ile bilançosunu düzenler ve genel kurulun onayına sunarlar. Tasfiye halinde genel kurul toplantılarında nisap aranmaz.

          Kararlar oy çokluğu ile verilir.

        Tasfiye memurları, kooperatif yönetim kurulu ve denetçileri davet ederek kooperatifi mali durumunu gösteren bir envanter ile bir bilançoyu birlikte düzenler. Bu düzenleme işinde sözü edilen organ üyelerinden çalışmaya katılmayanları beklemek zorunda değildir.

        Tasfiye memurları, lüzum görürlerse kooperatif mallarına değer biçmek için eksperlere başvurabilirler. Düzenlenen envanter ile bilanço tasfiye memurlarının huzurunda yönetim kurulu tarafından imzalanır. Envanter ve bilançonun imzalanmasından sonra tasfiye memurları dağılma halinde bulunan kooperatifin envanterde yazılı bütün malları ile evrak ve defterlerine el koyar.

          ALACAKLILARI DAVET VE KORUMA:

       Madde 120- Alacaklı oldukları kooperatif defterleri veya diğer bel­gelerden anlaşılan ve ikametgahları bilinen şahıslara duyurma işlemi mahalli örf ve adetlerine göre, diğer alacaklılar ise Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan suretiyle kooperatifin dağılmasından haberdar edilerek alacaklarını beyana çağrılırlar.

       Alacaklı oldukları belli olanlar beyanda bulunmazlarsa alacaklılarının tutarı notere verilir. Kooperatifin henüz vadesi dolmayan borçları ve ihtilaflı bulunan borçlarının karşılığı olan para notere verilir.

          DEFTERLERİN SAKLANMASI:

         Madde 121- Tasfiyenin sonunda evrak ve defterler on yı1 saklan­mak üzere notere verilir.

          KOOPERATİFİN ÜNVANININ TİCARET SİCİLİNDEN ÇIKARILMASI

          Madde 122- Tasfiyenin sona ermesi üzerine kooperatife ait ünvanın ticaret sicilinden çıkarılması tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. Bu talep üzerine sicilden çıkarılma durumu tescil ve ilan ettirilir.

          TASFİYE KURULUNUN SORUMLULUĞU:

          Madde 123- Tasfiye kurulu üyeleri, tasfiye işlerinin bir an önce bitirilmesi için, çalışmakla yükümlüdür.

          Tasfiye kurulu üyelerinin anasözleşmenin 71’ inci maddesinin c fıkrasındaki nitelikleri haiz olması şarttır. Bunlar hakkında 1163 Sayılı Kanun’un 61’inci maddesi hükmü uygulanır.

          BİRLEŞME SURETİYLE DAGILMA:

          Madde 124- Kooperatif, bütün pasif ve aktifleri ile diğer bir koop­eratif tarafından devralınmak suretiyle dağıldığı takdirde sicilden çıkarma işlemi 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunun 84 ncü maddesi uyarınca yapılır.

SEKİZİNCİ BOLUM

MALİ HUKUMLER

          USÜL:

         Madde 125- Kooperatif, muhasebe usulünü bilanço esasına göre kurar ve kanunen tutulması gerekli defterleri tutar ve çalışmalarını iş prensipleri esaslarına uygun olarak düzenler. Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca örnek muhasebe ve bilanço kabul edildiği takdirde bunun uygulanması sağlanır.

          HESAP YILI:

          Madde 126- Hesap yılı Ocak ayının birinci günü başlar. Aralık ayının son gününde biter.

          DEFTER TUTMA MUKELLEFİYETİ:

          Madde 127- Kooperatif, ekonomik ve mali durumunu borç ve ala­cak ilişkilerini ve her iş yılı içinde elde c dilen neticeleri belirlemek amacıyla kooperatifin nitelik ve öneminin gerektirdiği bütün defterleri, (yevmiye defteri, defteri-kebir, envanter defteri, kasa defteri, ortaklık defteri ve karar defteri gibi) tutmaya mecburdur.

          TASDİK ETTİRME VE BEYANNAME VERME MÜKELLE­FİYETİ:

        Madde 128- 127’inci maddede belirtilen defterler yönetim kuru­lunca kullanılmaya başlanılmadan önce kooperatifin bulunduğu yerin noterine tasdik ettirilir.

DOKUZUNCU BÖLÜM

TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI’NIN DİĞER GÖREV ve YETKİLERİ

          Madde 129- Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın diğer görev ve yetk­ileri şunlardır:

          a) Kooperatifin kuruluş ve organizasyonlanna yardımcı olmak,

          b) Gerektiğinde teknik ve mali yardımda bulunmak,

          e) Muhasebe sisteminin uygulanmasına yardımcı olmak,

          d) Kooperatifin denetimini yapmak,

          e) Kooperatif yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile memurları hakkında görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlardan dolayı açılan kamu davalarına müdahale talebinde bulunabilmek.

ONUNCU BÖLÜM

ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

          SİYASİ FAALİYET YASAĞI:

          Madde 130- Kooperatif siyasi maksatlı veya genel güvenlik, asayiş ve kamu düzenini bozmaya yönelik faaliyet gösteremez ve kooperatif faaliyetleri bu maksatlara alet edilemez.

          Kooperatifler siyasi partilerden ve teşekküllerden veya birinci fikrada belirtilen faaliyetlerde bulunan kişi ve teşekküllerden herhangi bir suretle yardım kabul edemez bunlara maddi yardımda bulunamaz. Yönetim ve denetim kurulları, kooperatifi temsilen siyasi partilerin yapacakları her türlü toplantılara katılamaz.

          Bu madde hükümlerine aykırı hareket eden kooperatif kurucuları, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, bu fil genel kurulda vuku bulmuşsa buna müsamaha eden genel kurul başkanı, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

          Madde 131- 130. madde de öngörülen hürriyeti bağlayıcı cezalar paraya tahvil edilemez.

          TİCARET KANUNU HÜKÜMLERİNE ATIF:

          Madde 132- Bu anasözleşmede aksine açıklama olmayan hususlar-da 3476 ve 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu ile bu kanunun 98 inci maddesine atfen 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunun genel hükümleri ile Anonim Şirket Hükümleri uygulanır.

          UYUŞMAZLIK:

          Madde 133- Ortaklarla kooperatif arasında ve ortakların kendi aralarında doğacak olan uyuşmazlıklar, öncelikle kooperatif genel kuru­luna aksettirilir. Genel kurulca halline imkan bulunmayan uyuşmazlıklar Kooperatit1er Kanunun 95. maddesine göre halledilir. Hakem yolu ile de giderilemeyen uyuşmazlıklar için kazai mercilere başvurulur. Üçüncü şahıslarla kooperatif arasında çıkacak uyuşmazlıklar ise kazai mercilerle çözümlendirilir.

ONBİRİNCİ BOLÜM

İNTİBAK ve YÜRÜRLÜK HÜKÜMLERİ

Madde 134- Bu anasözleşmeden evvel yürürlükte bulunan Köy Kalkınma Orman Köylerini Kalkındırma, Hayvan Üreticileri Tedarik ve Pazarlama, Çay İstihsal ve Satış Kooperatifleri ile ilgili anasözleşmeler yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 135- 134. maddede ki anasözlesmelerin yerine örnek anasözleşme olarak hazırlanmış olan bu Tarımsal Kalkınma Kooperatifi anasözleşmesi kullanılacaktır.

 

Madde 136- Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Örnek Anasözleşmesi Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı’nın 08.02.1989 tarih ve 000008 sayılı onayı ile kabul edilmiştir.

KOOPERATİF KURUCU ORTAKLARI:

Kooperatif kurucu üyelerinin soyadı, adı, adresi ve imzaları aşağıdadır. Peşin ödedikleri payların tutarı ......................................................................................................................... TL’dir.

          GEÇİCİ YONETİM KURULU

         Kooperatif kuruluş işleminin tescil ve ilanı ile kuruluş genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere kurucu ortaklar arasından seçilen geçici yönetim kuruludur.

          1- Geçici Başkan

          2- Geçici Başkan Yardımcısı

          3- Geçici Muhasip Üye

          4- Geçici Yön. Kur. Üyesi

          5- Geçici Yön. Kur. Üyesi