26 temmuz 2001 tarihli
Resmi Gazete
Sayı: 24474
BİRİNCİ
KISIM
Genel
Hükümler
Amaç
Madde 1 — Bu
Yönetmelik, tarımsal amaçlı kooperatiflerin kalkınma planları ilkelerine
ve politikalarına uygun olarak, tarımsal üretimi ve istihdamı artırıcı,
tarımsal ürünleri pazarlayıcı ve değerlendirici, ortaklarına uygun
şartlarla girdi sağlayıcı, ortakların tarımsal üretim faaliyetlerini
artırıcı yatırım projelerini aynî veya nakdî kredilerle destekleyip
kooperatif faaliyetlerini yönlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam ve Dayanak
Madde 2 — Bu
Yönetmelik, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 3476 sayılı Kanunla
değişik 19 uncu maddesi ve Bütçe Kanunlarının ilgili hükümleri gereğince
tarımsal amaçlı kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının birinci maddede
belirtilen nitelikteki projeli faaliyetlerine kullandırılacak kredilerin
programlama, tahsis, geri ödeme, sarf esas ve usulleri ile ilgili
hususları kapsar.
Tanımlar
Madde 3 — Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık; Tarım
ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Genel Müdürlük;
Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğünü,
c) İl Müdürlüğü;
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğünü,
d) Banka; T.C.
Ziraat Bankasını,
e) Merkez
Saymanlığı; Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğünü,
f) Kooperatif;
Bakanlık görev alanına giren, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre
kurulmuş, tarımsal amaçlı kooperatif ortaklarının en az %80’i kırsal
alanda oturan, fiilen tarımsal üretimde bulunan ve yine ortaklarının en az
%60’ının geçimini kısmen veya tamamen desteklenecek proje konusunda
tarımsal üretimde bulunarak sağlayan kooperatifler ile onların üst
kuruluşlarını,
g) Kırsal Alan;
Kalkınma planı ile yıllık programlardaki esaslara göre Bakanlıkça tespit
edilen tanımı,
h) Tarımsal Üretimde
Bulunan Ortaklar; Bitkisel ve hayvansal üretimde bulunan veya istihdamı
artırıcı el ve ev sanatları, küçük sanatlar ve ormancılıkla uğraşan 1163
sayılı Kooperatifler Kanunu’na göre kurulan Bakanlığımız görev alanına
giren tarımsal amaçlı kooperatif ortaklarını,
i) Proje Tutarı;
Proje sabit yatırım tutarı ile işletme sermayesi toplamını,
j) Kredi;
Kooperatiflere verilen nakdî ve aynî kredileri,
k) Aynî Kredi;
Projenin sabit yatırım bölümünün fiilen veya ihale yoluyla Bakanlıkça
gerçekleştirilerek kooperatif ve ortağının borçlandırılmasını,
ifade eder.
Kredilendirmede
Kullanılacak Kaynaklar
Madde 4 — Tarımsal
Kooperatiflerin amaca uygun projeli yatırımlarının kredilendirilmesinde
kullanılacak kaynaklar:
a) Bakanlık
bütçesinin ilgili tertiplerine tahsis edilen ödeneklerden,
b) Kredi geri
dönüşlerinden,
teşekkül eder.
Kredi Kullanma Esasları
Madde 5 — Kredi
kullanma esasları aşağıda belirtilmiştir.
a) 4 üncü maddede
belirtilen kaynaklar sabit yatırım ve işletme sermayesi ile kredinin aynî
olarak kullandırılması halinde ortaya çıkan ihale, taşıma ve benzeri
giderleri karşılamak için kullandırılır.
b) Kredi kooperatif
tüzel kişiliği adına yapılır.
Ancak;
- Ortağın
mülkiyetinde üretimi gerektiren projelerde yer alacak ferdi üretim
üniteleri ile işletme binası ve ekipmanları dışındaki sosyal tesisler ile
diğer menkul ve gayrimenkuller kooperatif tarafından yapılmak ve
kooperatif tüzel kişiliği borçlandırılmak suretiyle,
- Projeyle ilgili
ferdi üretim üniteleri ile işletme binaları ve ekipmanları ortaklar
tarafından yapılmak ve her ünite için kooperatif ile ünite sahibi ortağın
müteselsilen borçlandırılması suretiyle,
kredi kullandırılır.
c) Proje uygulaması,
yıllara bölünmüş ise her yıla isabet eden sabit yatırım tutarı, proje
tutarı olarak kabul edilir.
d) Uygulaması birden
fazla yıllara bölünmüş projelerde, bir yılın dilimi, Genel Müdürlükçe
onaylanmış projeye uygun şekilde gerçekleştirilmeden onu takip eden dilime
kredi verilemez. Ancak, Genel Müdürlükçe bu Yönetmeliğin 15 inci
maddesinde yer alan oranlardan daha az kredi verilmişse bu durum dikkate
alınmaz. Uygulaması aksayan dilimler müteakip dilimlerle birleştirilerek
kredilendirilebilir.
e) Kredilerde;
kullandırılma yılının birim fiyatları esas alınır. Yapım ile ilgili olarak
düzenlenecek keşiflerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilen
birim fiyatları, işin özelliğine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarının
birim fiyatları, birim fiyatlarına göre yapılmış analizler, bu birim
fiyatlarında yer almayan kalemler için ise, ilgili kuruluşlara (Ticaret,
Sanayi Odaları v.b.) tasdik ettirilmiş rayiç bedelleri ile piyasa
araştırılması neticesi tespit edilmiş değerler kullanılır.
İKİNCİ
KISIM
Programa
Alınma Esasları
Şartlar
Madde 6 —
Kooperatiflerin kredilendirme programına alınabilmeleri için, kalkınma
planlarında ve yıllık programlar ile icra planlarında yer alan hükümler
saklı kalmak kaydıyla bölgeler arası dengeler de gözetilerek, aşağıdaki
şartlar aranır.
a) Kredi programına
alınacak kooperatiflerin kanuni organlarının teşekkül etmiş olması ve
faaliyette bulunması,
b) Projenin
gerçekleştirilmesiyle ilgili her türlü tasarrufta bulunmak üzere genel
kurulun yönetim kuruluna yetki vermiş olması, kredi için yönetim kurulu
kararı ile müracaatta bulunulması,
c) Kredi verilecek
kooperatif projesinin risturn ilkesine uygunluğunu sağlamak bakımından;
ortakların ürünlerini değerlendiren ve pazarlayan projelerde ortakların en
az %60’ının geçiminin tamamını veya bir kısmını desteklenecek proje
konusunda tarımsal üretimde bulunarak sağlaması ortaklara üretim girdisi
sağlayan projelerde ise sağlanacak girdilerin ortakların en az %60’ının
ihtiyacını karşılayacak miktarda olması,
d) İl
Müdürlüklerince düzenlenen sosyo-ekonomik etüdlerin değerlendirilmesi
sonucunda, bu maddenin (c) bendi ile 1 inci madde ve 3 üncü maddenin (f)
bendine uygun proje konusunun belirlenerek Genel Müdürlükçe hazırlanmış
veya uygun görülmüş projesinin bulunması,
e) 10 uncu maddede
yer alan projenin gerektirdiği arsa, nakdi bloke veya fiili gerçekleştirme
şartlarının kooperatifçe yerine getirebilecek durumda olduğunun ve bu
konuda gerekli öz kaynak iştiraki sağlanabileceğinin İl Müdürlüğünce
tespit ve Genel Müdürlükçe kabul edilmesi,
f) Kredi verilecek
projeye ilişkin ortakların ikamet ettiği çalışma bölgesinin anasözleşmede
tespit edilip Genel Müdürlükçe uygun görülmesi,
g) Sabit yatırımı,
kooperatifin kendi veya bir başka kamu kuruluşunun finans imkanlarıyla
gerçekleştirilmiş veya satın alınmış tesislere işletme sermayesi
sağlamakta veya onlara entegre olacak sabit yatırımların
kredilendirilmesinde, tesisin ekonomik ve teknik geçerliliği ile bu
Yönetmeliğin ve proje esaslarına uygunluğunun; bu maddenin (c) bendi ile 1
inci madde, 3 üncü maddenin (f) bendi etüdle tespit ve fizibilitesinin
Genel Müdürlükçe kabul edilmesi ve programa alınmayla ilgili diğer
şartların yerine getirilmiş olması,
h) Kooperatifin,
proje kapasitesine göre belirlenecek asgari ortak sayısına ve öz varlığa
sahip olması.
Öncelik Kriterleri
Madde 7 — 6 ncı
maddedeki şartları yerine getiren kooperatifler arasından kredi programına
alınacakların seçiminde sıralama yapılırken aşağıda belirtilen nitelikleri
taşıyanlara öncelik verilir.
a) Kalkınma
planlarında ve yıllık programlarda öncelik tanınmış konularda proje
uygulayan,
b) Kalkınmada
öncelikli yörelerde proje uygulayan,
c) İhracata yönelik
proje uygulayan,
d) Rantabilitesi
yüksek olan,
e) Herhangi bir
kuruluştan yardım görmeyen,
f) Bir üst kuruluşa
ortak olan,
g) Proje yatırım
tutarına göre öz kaynak iştiraki ve ortak sayısı oranı fazla olanlar,
h) Kooperatif üst
kuruluşlarınca uygulanacak bölgesel çapta projeler,
i) Bakanlığın hizmet
politikasına, bakanlıklar arası ve bakanlık içi kuruluşlarla işbirliğine
gidilen projeler.
Öncelik Sıralamasında
İstisnai Haller
Madde 8 — Kredi
verilecek proje; tabii afetler ve mücbir sebeplerin vuku bulması halinde,
6 ncı maddedeki şartları taşımak kaydıyla 7 nci maddedeki öncelik
kriterleri aranmaksızın programa alınabilir.
Program Tespiti
Madde 9 — a)
Yatırım programına alınabilme şartları ve kriterleri ile bütçe imkanları
dikkate alınarak Ocak ayı sonuna kadar Genel Müdürlükçe yapılacak
değerlendirmeden sonra, durumu uygun görülen kooperatifler kredilendirme
için programa alınır. Yıl içinde ortaya çıkan ek kaynaklar ve geri
dönüşler için ayrıca program yapılabilir.
b) İşletme sermayesi
için yapılacak programlar Genel Müdürlükçe belirlenen kriterler dahilinde
yılda iki defa yapılır. Geri dönüşlerden işletme sermayesi olarak
kullandırılacak bölümler için aktarma dönemlerinde program yapılabilir.
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Tahsis
Şartları, Kullandırılması ve Geri Alınması
Tahsis Şartları
Madde 10 —
Kooperatiflere kredi tahsisinin kesinleşebilmesi için:
a) Krediye esas olan
konuda kesin projenin Genel Müdürlükçe onaylanmış olması,
b) Krediye esas olan
konuda kesin projelerin onaylanmasından önce;
- Tüzel kişilikleri
adına tapuda tescilli ve üzerinde projenin uygulanacağı bir arazi
bulunması,
- Veya kadastro
geçmemiş yerlerde, zilyetlik yoluyla arazi edinmek durumunda iseler,
zilyetliğin mahkeme yoluyla tüzel kişilikleri adına tescil edilmiş olması,
- Proje için
sağladıkları ve halihazır rayiç bedeli satış bedelinden farklı araziler
ile tüzel kişiliklerine hibe edilen araziler için, İl Müdürünün
başkanlığında ilgili kuruluşlardan (Maliye Bakanlığı, T.C. Ziraat Bankası)
teşkil edilecek üç kişilik takdir komisyonunca rayiç bedelinin tespit
edilmiş olması,
- Arazinin tespit
edilen rayiç bedelinin veya gerçek satış bedelinin, toplam proje sabit
yatırım tutarının %5’ini geçmeyecek şekilde, projenin onayı anında bir
defaya mahsus olmak üzere değerlendirmede dikkate alınması,
- Deniz ve göl
balıkçılığı konusunda, herhangi bir taşınmaz mal ilavesini gerektirmeyen
şekilde proje uygulayan kooperatiflerde, tapu temin edilemediğinden,
Maliye Bakanlığı ile yapılan kira sözleşmesi dikkate alınarak
değerlendirmenin yapılması,
- Tüzel kişilikleri
adına kayıtlı taşınmaz mal bulunmadığı gibi kamu dışında temin etmenin de
mümkün olmadığının Bakanlıkça belirlenmesi halinde kamu mülkiyetindeki
arazi için kooperatif tüzel kişiliğine projenin hazırlanmasını sağlamak
üzere Maliye Bakanlığınca izin verilir. Bu süre içerisinde proje
Bakanlıkça onaylanır ise 10 yıl süreyle Maliye Bakanlığınca kiraya
verilebilir. Yatırımın projeye uygun gerçekleştirildiği tesbit edildiği
taktirde kira süresi 10’ar yıllık dilimler halinde projesinde belirtilen
süre kadar uzatılabilir. Bu durumu belirleyen belgelerin dikkate alınarak
değerlendirme yapılması,
- Tapulu arazi temin
etmenin mümkün olmadığının belirlenmesi şartıyla Köy tüzel kişiliği veya
Belediyelerin mülkiyetinde olan arazinin uygulanan projenin ekonomik
ömründen az olmamak ve 49 yılı aşmamak kaydıyla kooperatif hükmi
şahsiyetine irtifak hakkı tesis edildiğini belirleyen belgelerin (Bunların
dışındaki kamu arazileri için Maliye Bakanlığı ile yapılan kira
sözleşmelerinin) dikkate alınarak değerlendirme yapılması,
- Yukarıdaki
esasların birine uygun olarak sağlanmış arazinin projedeki miktara ve
teknik şartlara uygunluğunun İl Müdürlüğünce yapılacak kontrolle tespiti
ve Genel Müdürlükçe kabulü.
c) Kooperatiflerin;
hukuki, idari, mali ve teknik yönden ilgili kanun, tüzük, yönetmelikler ve
anasözleşmelerinde belirtilen vecibeleri yerine getirmiş olmaları,
d) Ortağın
mülkiyetinde ferdi üretimle ilgili kooperatif projelerinde, Genel
Müdürlüğün tespit ettiği esaslar dahilinde krediden yararlanacak
ortakların kooperatifçe tespiti ve İl Müdürlüğünce uygun görülmüş olması,
e) Nakdi kredilerde,
projede herhangi bir sabit yatırım varsa, Genel Müdürlükçe onaylanmış
kesin projedeki sabit yatırım tutarının kalkınmada öncelikli yörelerde
kurulanların % 15, diğerlerinin %20 oranında ve projesine uygun olarak öz
kaynağından fiilen gerçekleştirilmesi, (Yukarıda bildirilen esaslara göre
tespit edilen ve kredilendirilen projeye ilişkin arsa veya arazi bedeli,
deniz ve göl balıkçılığında ise arsa veya arazi kira bedeli fiili
gerçekleşme içinde yer alır.)
f) Aynî kredilerde,
Genel Müdürlükçe onaylanmış kesin projedeki sabit yatırım tutarının
kalkınmada öncelikli yörelerde kurulanların %15’i, diğerlerinin %20’si
oranında, öz kaynaklardan, İl Müdürlüğü adına bankada bloke edilmiş
olması, (Yukarıda bildirilen esaslara göre tespit edilen ve desteklenecek
projeye ilişkin arsa değeri veya deniz ve göl balıkçılığında projenin
işletmeye geçmesine kadarki arsa kira bedeli nakdi bloke kapsamında yer
alır.)
g) Çok yıllık
projelerde projenin bütün dilimlerine ait özkaynak katılımları olan
%15-20’sinin tamamını ilk yıllarda gerçekleştirerek kredilendirilen
kooperatiflere daha sonra kredi verileceği zaman %15-20 özkaynak katılımı
aranmaz ,
h) Krediden
yararlanacak kooperatifin; kredilendirilecek projeyi kooperatifçilik
ilkelerine sadık kalarak uygulayıp üçüncü şahıslara devretmeyeceğine,
projenin gerçekleştirilmesinde Genel Müdürlükçe uygun görülecek usul ve
yapılacak işlemleri kabul edeceğine; işletme dahil olmak üzere projedeki
teknik şartlara ve yönetmelik hükümlerine aynen uyacağına, bloke
hesabından çekilen öz kaynağını ve krediyi proje amaçlarına uygun olarak
zamanında kullanacağına, verilen mal, malzeme ve tesisi başkasına
satmayacağına, Genel Müdürlüğün izni olmadan devir ve kiraya
vermeyeceğine, tesisi ve tesisle ilgili ekipmanları, taşıtları ve motorlu
tarım araçlarını sigorta ettireceğine, Genel Müdürlüğün projenin
özelliğine göre talimatla belirleyeceği idari ve teknik personeli
çalıştıracağına, bunlara uymadığı takdirde 14 üncü madde hükmünü kabul
ettiğine dair bir maddenin borçlanma sözleşmesinde bulunması, diğer
taraftan ferdi üretimle ilgili kooperatif projelerinde kredilerden
yararlanacak ortakların, kredi borcu tamamen bitmeden kooperatif
ortaklığından ayrılmayacağına, projede yer alan şartları zamanında yerine
getireceğine, üretimini kooperatifine teslim edeceğine, proje ile ilgili
menkul ve gayrimenkulleri başkasına satmayacağına, devir ve kiraya
vermeyeceğine, Ortakların Mülkiyetinde Süt veya Damızlık Sığır
Yetiştiriciliği projesi uygulayan ortakların hayvanlarının iktisap
tarihinden itibaren 1 yıl, Ortakların Mülkiyetinde Besi Sığırcılığında 6
ay müddetle sigorta ettirileceğine bunlara uyulmadığı taktirde 14 üncü
madde hükmünü kabul ettiklerinin borçlanma sözleşmesi ile belirlenmesi.
Kredilerin Gönderilmesi
Madde 11 — Programa
alınan ve gerekli şartları yerine getiren kooperatiflere verilecek
krediler; Bakanlık Bütçe Dairesi Başkanlığı ve Merkez Saymanlığınca,
tahakkuk müzekkeresi ve verile emri ekine kullandırılacak kredi tutarı,
krediyi kullanacak kooperatif ve/veya kooperatif ortakları ve aktarmanın
yapılacağı banka hesap numarasını belirtir Makam Onayı bağlanmak
suretiyle, kooperatifin mahalli banka şubesindeki hesabına aktarılır.
Mahalli banka
şubesine intikal ettirilen bu krediler Genel Müdürlük ile T.C. Ziraat
Bankası arasında yapılacak protokol hükümleri çerçevesinde İl Müdürlüğünce
kontrollü olarak kullandırılır.
Programdan Çıkarılma
Madde 12 — Genel
Müdürlükçe yapılacak program değerlendirilmesi sonucunda, bu Yönetmeliğin
şartlarını yerine getirmeyen kooperatifler programdan çıkarılır.
Programdan çıkarılan kooperatiflerin ödeneği yardım talebinde bulunan
diğer kooperatiflere kullandırılabilir.
Kredinin
Kullandırılması
Madde 13 —
Kredilerin kooperatiflere nakdi mi yoksa aynî mi kullandırılacağı projenin
kapasitesi, proje ve bölge özellikleri, kooperatiflerin durumları ve
imkanları dikkate alınarak Genel Müdürlükçe tespit edilir.
Kredinin
kullandırılabilmesi için:
a) Kredi alacak
kooperatif ve ferdi üretim için krediden yararlanacak kooperatif ortağı
Bakanlıkça hazırlanan örneğine uygun olarak düzenlenecek borçlanma
sözleşmesinin aslını Bankaya, birer suretini İl Müdürlüğü ve Genel
Müdürlüğe verir.
b) Genel Müdürlük
tarafından uygun görülen ve kooperatifçe uygulanması kabul edilen projede
değişiklik yapılmaz. Ancak uygulamadan doğan zaruri değişiklikler Genel
Müdürlüğün izni ile yapılabilir. Tip projelerde bölge şartlarının
gerektirdiği değişiklikler, ilgili İl Müdürlüğünün teklifi ve Genel
Müdürlüğün uygun görmesi halinde yapılır.
Kredi verilen
projelerde konu değişikliği zaruri görülürse, İl Müdürlüğünce yapılacak
etüdle uygun görülecek yeni konuyu Genel Müdürlüğün kabul etmesi gerekir.
İlk projenin sabit yatırım bölümlerinin ikinci projede devamı söz konusu
ise, bu bölümler için önceden kullandırılmış kredilerin muaccel olarak
tahsili cihetine gidilmez. Konu değişikliği dolayısıyla ikinci projede
kullanılmayan ve tasfiyesi söz konusu olan inşaat, alet-ekipmanlar için
evvelce yapılmış krediler hazırlanacak yeni ödeme planında dikkate
alınarak bu ödeme planına göre Bakanlık Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat
Bankası Merkez Şubesindeki hesabına kredi geri dönüşü sağlanır. Proje
konusu değişikliği halinde, bu Yönetmeliğe uygun olarak kooperatifçe
verilmiş borçlanma sözleşmesinde gerekli değişiklik yapılır.
c) Genel Müdürlükçe
gerekli görüldüğünde, sabit yatırımda yer alan inşai tesisler, makine,
alet-ekipman, canlı demirbaş vesaire sağlanarak kooperatife aynî kredi
verilir. İl Müdürlüklerince görevlendirilecek elemanlar, ihaleye verilen
sabit yatırımların projesine göre uygulama durumunu kontrolle
yetkilidirler.
Genel Müdürlükçe
hazırlanacak şartnameler ve diğer hususlar yapılacak ihalelerde esas
alınacaktır.
Tahsis edilen kredi,
İl Müdürlüğünce uygun görülen proje bölümleri için "Durum Raporları" na
istinaden kullandırılır. İl Müdürlüğünce ödenecek meblağ için mahalli
bankaya talimat verilir.
d) Genel Müdürlükçe
kredinin aynî olarak yapılmasının uygun görülmesi halinde; alım, satım,
hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri aynî hak tesisi ve taşıma
işleri, Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır.
e) Projenin sabit
yatırım bölümünde yer alan inşaat malzemeleri, makine, alet-ekipman, canlı
demirbaş vesaire alımı ile ilgili olarak, gerektiğinde; kooperatifin kamu
kuruluşları veya firmalarla yaptığı ve Genel Müdürlükçe de uygun görülen
anlaşmalar dahilinde Genel Müdürlüğün talimatı üzerine, kooperatife tahsis
edilen krediden uygun görülen miktarlarda ödeme yapılabilir.
f) Nakdî ödemeler,
yıllık iş programındaki uygulama kademelerinin projesine uygun
gerçekleştirildiği ilgili İl Müdürlüğünce veya gerektiğinde Genel
Müdürlükçe tasdik edildikten sonra, projenin uygun görülen bölümleri için
bankaya talimat verilerek yapılır. Kooperatif yönetim kurulunca
kendilerine imza yetkisi verilen en az iki kişinin müşterek imzaları ile
para kooperatif adına çekilir.
g) İşletme sermayesi
ile ilgili kredi, iş programının gerçekleşme durumuna göre, İl
Müdürlüğünce bankaya talimat verilerek kullandırılır. İşletme sermayesi
için kredi, kalkınmada öncelikli yörelerde %85’ine, diğer yörelerde
%80’ine kadar verilebilir. Kısmi işletme sermayesi yönünden
kredilendirmede de bu oranlar dikkate alınır.
h) İşletme sermayesi
kredisi, proje sabit yatırım bölümünün en az %80 oranında ve teknik
şartlarına uygun gerçekleştirilmesinden sonra kullandırılır. Ancak, kısmi
işletmeye geçebilme özelliği gösteren projelerde, Genel Müdürlük uygun
görürse, gerçekleşen bölümün ihtiyacı kadar kredi, 13 üncü maddenin (g)
bendindeki oranları geçmemek şartıyla kullandırılabilir.
Kooperatifin vadesi
gelmiş borçlarını zamanında ödemesi ve Genel Bütçeden Bakanlığımıza
ayrılan ödeneklerin elverişli olması, projede yer alan işletme
sermayesinin kalkınmada öncelikli yörelerde %85’ine, diğerlerinin %80’ine
kadar kredi verilmesi şartıyla, işletme sermayesi en çok bir devre daha
verilebilir.
i) Rehabilitasyon
programına giren kooperatiflerin daha önce aldıkları işletme sermayeleri
dikkate alınmadan en fazla iki dönem daha işletme sermayesi için % 80-85
oranına kadar kredi verilir.
Kredinin Durdurulması
ve Geri Alınması
Madde 14 — Genel
Müdürlükçe veya İl Müdürlüğünce yapılan kontrollerde, mahalline aktarılan
kredi ve öz kaynak blokesinin maksada uygun ve zamanında kullanılmadığı,
proje uygulamalarının ve kooperatif işlemlerinin bu Yönetmelikte yer alan
esaslara, ilgili kanunlar ve anasözleşme hükümlerine ve mevzuata aykırı
olduğu görülürse, kooperatife durumunun en çok 45 gün içinde düzeltilmesi
için yazılı uyarı yapılır. Uyarının gereğini yerine getirmeyen kooperatife
tanınan sürenin sonunda, yapılmakta olan krediler durdurulur ve uyarı
tarihinden itibaren kooperatif veya ortaklara ait toplam borç (anapara +
faiz ) o gün cari olan "3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine
İlişkin Kanun" hükmüne göre belirlenecek faizle tahsil edilerek Bakanlık
Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası Merkez Şubesindeki hesabına
aktarılır.
DÖRDÜNCÜ
KISIM
Kredinin
Miktarı , Vadesi, Faiz Oranı ve Borcun Tahsili
Kredinin Miktarı
Madde 15 — Kredinin
miktarı aşağıdaki esaslara göre tespit edilir:
a) Kredi, projenin
sabit yatırım ve işletme sermayesi bölümlerinden birinin veya her ikisinin
kalkınmada öncelikli yörelerde kurulanların % 85’ine, diğer yörelerde %
80’ine kadar verilebilir. Projenin yıllık uygulama dilimleri için de aynı
oranlar geçerlidir.
Bir projeye
yukarıdaki oranlardan daha düşük oranda kredi tahsis edildiğinde, bu
kredinin kullanıldığı yıldaki projesine oranlanması sonucu bulunan miktar,
yukarıdaki oranlardan düşülerek, o projeye ayrılabilecek kredi miktarı
hesaplanır. İşletme sermayesi için yapılan kredilerde de bu esas
geçerlidir.
b) Krediler bankaca
teminata bağlandığından, bu kredilerde sorumluluk sınırı aranmaz.
c) Kooperatif kredi
alarak projesini gerçekleştirip verimli bir şekilde işletmeye geçtikten
sonra bu projenin büyütülmesi, entegrasyonu veya rehabilitasyonu Genel
Müdürlükçe gerekli görülürse programa alınabilir.
d) Kooperatif, kredi
ile uygulamış olduğu projelerini en az iki yıl üst üste başarılı bir
şekilde çalıştırmış olması kaydıyla başka bir proje uygulamak isterse bu
isteğin Genel Müdürlükçe de uygun görülmesi halinde tekrar programa
alınabilir.
Vade
Madde 16 — Sabit
yatırım ve işletme sermayesi için kullandırılan kredilerde vade, projenin
özelliğine göre aşağıdaki gibidir.
a) Sabit yatırım
için; borçlanma sözleşmesindeki vade tarihi itibariyle ilk yılı ödemesiz
(ilk yıl için faiz tahakkuk ettirilmez), ikinci yılı faiz ödemeli, diğer
yıllarda taksit ve faiz ödemeli olarak eşit taksitler halinde olmak üzere
ve proje özelliğine göre en çok 12 yıldır. Ortakların mülkiyetindeki
projelerde ise bu süre en çok 7 yıldır. Ancak çok yıllık projelerde geri
ödeme işletmeye geçtikten sonra başlar.
Özel projelere
kullandırılacak kredilerin vadeleri proje özelliği dikkate alınarak Genel
Müdürlükçe tespit edilir.
b) İşletme sermayesi
için; ilk yıl faiz ödemeli ikinci ve üçüncü yıllarda taksit ve faiz
ödemeli olarak 3 yıldır. Taksitler eşit olarak alınır.
Tahsis edilen
kredilerin mahalli Bankaya intikalini takip eden 1 ay içinde borçlanma
sözleşmesinin yapılması ve bu sözleşme tarihinden itibaren 6 ay içinde de
kullanılması zorunludur. Bu sürelerde faaliyet gösterilmemesi halinde
verilen kredi tenkis edilerek Bakanlık Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat
Bankası Merkez Şubesindeki hesabına aktarılır. (Tenkis edilen kredi için
faiz alınmaz.) Ancak kredinin kullandırılmasında Genel Müdürlükçe uygun
görülen mücbir sebeplerin bulunmasında 6 aylık süre bir defaya mahsus
olmak üzere ikinci bir 6 ay daha uzatılabilir.
Faiz
Madde 17 — a) Kredi
Faizi; Kooperatiflere verilecek krediler için uygulanacak faiz oranı;
piyasa fiyat hareketleri, ekonomik durum ile mevduat ve kredi
faizlerindeki gelişmeler dikkate alınarak, bankanın küçük ve orta ölçekli
tarımsal işletme tanımına giren üreticilere doğrudan açtığı kredilere
uyguladığı faizin 1/2 - 1/4’ü arasında Bakanlıkça belirlenen faiz oranı
uygulanır. Hesaplamada küsuratlar tama iblağ edilir. (Bakanlıkça
belirlenen faiz oranı Maliye Bakanlığına bildirilir.) Bankanın yıl
içerisinde faiz oranlarında yapacağı değişiklik, daha önce yapılmış
borçlanma sözleşmelerinde dikkate alınmaz.
Ayrıca, kredi
uygulama hizmetleri için tahakkuka esas kalan borç üzerinden bankayla
yapılan protokolde belirlenen oranda masraf payı, masraf payı matrahı
üzerinden de Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi oranında vergi tahakkuku
ve tahsili ilgili kooperatiften banka tarafından yapılır. Masraf payı bu
işle ilgili olarak yapılacak bütün banka işlemlerinin (İpotek belgelerinin
Tapu Dairesine verilmesi ve gerekli ipotek işlemlerinin sonuçlandırılması
ile borcun muaccel hale gelmesi durumunda gayrimenkulun paraya çevrilmesi
işlemleri dışında) gerektirdiği giderleri kapsar.
b) Temerrüt Faizi;
3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun gereği o gün
geçerli olan faiz oranıdır.
Borcun Tahsili
Madde 18 — a)
Borcun tamamına borçlanma tarihinden vade tarihine kadar geçen günler için
borçlanma sözleşmesindeki faiz oranı üzerinden faiz tahakkuk ettirilir.
Taksit miktarıyla, tüm alacağa tahakkuk ettirilmiş olan faiz ve diğer
masraflar toplamı, taksit vadesinde tahsil edilir.
b) Borcun vadesinde
tahsil edilememesi durumu; Borcun vadesinde ödenmemesi halinde, yapılacak
ödeme için 3 aylık bekleme süresi verilir. Bu süre içinde tahsil edilmesi
halinde borç toplamına bu süre için ayrıca herhangi bir faiz tahakkuku
yapılmaz.
c) Borcun 3 aylık
bekleme süresi sonunda tahsil edilememesi durumu; Borcun vadesinden
sonraki 3 aylık bekleme süresi sonunda da ödenmemesi halinde borç muaccel
hale gelir ve bakiye borcun tamamı icraya intikal ettirilir.
Bu durumda ;
1) Krediye vade
tarihine kadar sözleşme faizi oranında faiz tahakkuk ve kapitalizesi
yapılır.
2) Birinci maddeye
göre tespit edilen borca, 3 aylık bekleme süresi için sözleşme faizi
üzerinden faiz tahakkuk ve kapitalizesi yapılır.
3) İkinci maddeye
göre tespit edilen borç, 3 aylık bekleme süresi sonu ile kredinin tahsil
edildiği tarihe kadar geçen günler için cari olan temerrüt faiziyle
birlikte tahsil edilir.
d) Sadece faiz
ödenmesi öngörülen (ödemesiz dönemli) vadelerde, ödemesiz dönem faizi
taksit gibi kabul edilerek yukarıdaki açıklamalara göre işlem yapılır.
e) Ortaklar
mülkiyetindeki projelerde muacceliyet hükümleri, borcunu yukarıda
belirtilen esaslara göre ödemeyen ortaklar için uygulanır. Borcunu
zamanında ödeyen ortaklar için muacceliyet hükümleri uygulanmaz.
f) Ortaklar
mülkiyetindeki projelerde kooperatif tüzel kişiliğine açılan kredilerin
yukarıda belirtilen esaslara göre ödenmemesi ve muaccel olması halinde
yalnızca kooperatif tüzel kişiliğine açılan krediye muacceliyet hükümleri
uygulanır.
g) Muacceliyetin
Kaldırılması; Herhangi bir sebeple muaccel duruma gelmiş bir kooperatif
veya ortağın, muacceliyet sebebinin giderilmiş olması, işletme faaliyetini
sürdürmesi ve üç aylık bekleme süresinin sonundaki ödenmesi gereken borcun
o tarihteki toplam borç miktarı üzerinden ödeme tarihine kadar geçen
günler için tahakkuk ettirilen temerrüt faizi ile birlikte tahsil edilmesi
kaydıyla borçların muacceliyet hesaplarından çıkarılarak tekrar vadesi
gelmeyen hesaplara aktarılması, İl Müdürlüğünün teklifi ve Bakanlığın
onayı ile mümkün olabilir.
BEŞİNCİ
KISIM
Borcun
Tespiti, Teminatı, Ertelenmesi ve Tahsilat Havalesi
Borcun Tespiti
Madde 19 — Kredi
alan kooperatiflerin borcu;
a) Tahsis edilen
krediden, (Gerek kooperatif, gerekse kooperatif ortaklarına müteselsil
kefaletle kullandırılan kredi)
b) Faiz ve masraf
payı ve bunlarla ilgili gider vergisinden,
c) Yatırımın sigorta
giderlerinden, (Sigorta Bankaca yapılmış ise)
d) İhale yoluyla
Bakanlıkça gerçekleştirilmiş projenin bütün masraflarla birlikte
maliyetinden,
e) Ayni krediyle
sağlanan malzemenin bütün masraflarla birlikte maliyetinden,
f) Muacceliyet
kesbeden borcun takibi ile malın paraya çevrilmesine ilişkin giderlerden,
oluşur.
Teminat
Madde 20 — Krediden
yararlanacak kooperatif ve ferdi üretim için kooperatif kanalıyla kredi
kullanacak ortaklardan aşağıdaki teminatlar alınır.
a) Yatırım yapılacak
arsa ve tesis. (Genel Müdürlükçe onaylanmış projedeki yatırım bedelleri
üzerinden)
b) Yatırım yapılacak
tesisle ilgili diğer menkul ve gayrimenkuller. (Genel Müdürlükçe
onaylanmış projedeki veya rayiç bedeller üzerinden)
(a) ve (b)
bentlerindeki teminatlar yetmediği takdirde aşağıdaki teminatlardan biri
alınır.
- (a) ve (b)
bentlerinde sayılmayan diğer menkul ve gayrimenkuller.
- Kooperatifin
elindeki veya üreteceği emtianın rayiç bedeli.
- Yönetim kurulu
üyelerinin veya ortakların müteselsil kefaleti.
- Üst kuruluşlar
için, ortak kooperatiflerin menkul ve gayrimenkulleri.
- Ortakların
mülkiyetindeki projelerde ortağa kullandırılan krediler için en az iki
ortak ve kooperatif tüzel kişiliğinin müşterek borçlu ve müteselsil
kefaleti.
Yukarıda belirtilen
karşılıkların ipotek veya rehini banka lehine yapılır. İpotekte birinci
derece birinci sıra dikkate alınır. Gayrimenkuller başka bir kuruluşa
ipotekli veya başka bir kuruluştan kredi almış ise birinci derece ikinci
sırada ipotek tesis edilebilir.
Bankaca yapılacak
ipotek işlemleriyle ilgili giderler kooperatifçe ödenir.
Borcun Ertelenmesi
Madde 21 — Deprem,
toprak kayması, kuraklık, taşkın, dolu gibi tabii afet veya mücbir
sebeplerle vade bitiminde borçlarını ödeyemeyen kooperatiflerin tahakkuk
eden borçları (taksit ve faiz) ertelenebilir. Ertelenen borç nedeniyle
sözleşmedeki taksit vadeleri birer yıl kaydırılır, o yıla tahakkuk eden
faiz bir yıl sonraki vade borcuyla birlikte tahsil edilir. Bu erteleme
sebebiyle borçlanma sözleşmesinde değişiklik yapılmaz.
Mücbir sebeplerle
ödeme zorluğuna düşen kooperatiflerin borç ertelemeleri İl Müdürlüklerinin
gerekçeli raporları Genel Müdürlükçe değerlendirildikten sonra yapılır.
Erteleme işlemleri her program için ayrı ayrı değerlendirmeye tabi
tutulur, birden fazla ve muaccel hale gelen borçlara erteleme yapılamaz.
Deprem, toprak
kayması, kuraklık, taşkın, dolu v.b. gibi tabii afetler sebebiyle
sıkıntıya düşen kooperatiflerin borçları (2090 sayılı Afet Yasası
çerçevesinde il ve ilçelerde kurulan hasar tesbit komisyonlarının
kararları doğrultusunda) Bakanlar Kurulu kararıyla ertelenebilir.
Tahsilat Havalesi
Madde 22 — Tahsil
edilen kredi taksit ve faizleri ile muacceliyet hükümlerine göre alınacak
diğer paralar mahalli bankada kooperatif adına açılan hesapta toplanarak
bekletilmeksizin Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası nezdinde bu
amaçla açtırılan hesabına aktarılır. Bu hesapta toplanan tutarlar her ayın
sonunda Merkez Saymanlığının T.C. Merkez Bankasındaki hazine hesabına
aktarılır ve Saymanlıkça T.C. Merkez Bankasından gelen ekstrelere
dayanılarak bütçeye gelir kaydını müteakip ilgili tertiplere ödenek kaydı
yapılmak üzere belgelerin birer nüshası Bütçe Dairesi Başkanlığına
gönderilir.
Tahsilatın takibi ve
Merkezdeki hesaba intikalinden Banka sorumludur. Ayrıca bu konu İl
Müdürlüğünce de takip edilir.
Bankayla yapılan
protokolde belirlenen oranda masraf payı, Banka ve Sigorta Muameleri
Vergisi ile muacceliyet kesbeden borcun takibine ilişkin giderler dışında,
bu Yönetmeliğe göre yapılacak işlemler için Bakanlıktan ve borçludan
hiçbir masraf alınmaz.
Ödenemeyen kredi
borçları 13 üncü maddenin (b) bendinde belirtildiği şekilde proje konusu
değişikliği sebebiyle ödenmesi gereken kredi borçları ve devamında
Bakanlıkça yarar görülmediği için uygulanmasından vazgeçilen projelere
evvelce kullandırılan kredilerin, Bakanlığın uygun görmesi halinde 5 yılı
geçmemek şartıyla yeni bir ödeme planına bağlanarak tahsili cihetine
gidilir.
ALTINCI
KISIM
Son
Hükümler
Madde 23 — Milli
Güvenlik Kurulunca uygulanması öngörülen kooperatif yatırımlarına
kullandırılacak kredilerin tahsis ve sarf işlemlerinde Bakanlık bu
Yönetmelik hükümlerine bağlı kalıp kalmamakta serbest olup, uygulama
esaslarını ihtiyaçlarına göre Maliye Bakanlığı ile birlikte tespite
yetkilidir.
Madde 24 —
30/4/1990 tarihli ve 20504 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan " Tarımsal
Kooperatiflerin Yatırım Faaliyetlerine Yapılacak Devlet Yardımı
Yönetmeliği" yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde — Bu
Yönetmeliğinin yürürlüğe girmesinden önce kredi tahsis işlemi yapılmış
kooperatifler 24’üncü maddeyle kaldırılan Yönetmelik hükümlerine; daha
önce yatırım bütçelerinde yer almış, fakat kredi tahsis işlemi yapılmamış
kooperatifler bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.
Yürürlük
Madde 25 — Maliye
Bakanlığı ve Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 26 — Bu
Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
|
